MAKTAB, OILA VA MAHALLA HAMKORLIGINING AKSIOLOGIK ASOSLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/Keywords:
aksiologik yondashuv, maktab, oila, mahalla, hamkorlik, qadriyatlar konsensusi, ma’naviy tarbiya, ijtimoiy sheriklik, pedagogik mas’uliyat, tarbiyaviy muhit, refleksiya.Abstract
Mazkur maqolada maktab, oila va mahalla hamkorligining aksiologik asoslari yaxlit pedagogik tizim sifatida tahlil qilinadi. Hamkorlikning samaradorligi tashkiliy tadbirlar soni bilan emas, balki tarbiya subyektlarining umumiy qadriyatlar, maqsadlar va mas’uliyatni qay darajada anglab, ularni kundalik faoliyatga tatbiq eta olishi bilan belgilanishi asoslanadi. Maktab, oila va mahalla o‘rtasidagi qadriyatli hamjihatlik o‘quvchining ma’naviy-axloqiy rivoji, ijtimoiylashuvi, fuqarolik pozitsiyasi va hayotiy tanlovlariga ta’sir etuvchi muhim omil sifatida yoritiladi. Maqolada inson qadr-qimmati, ishonch, adolat, mas’uliyat, uzviylik, dialog, milliy va umuminsoniy qadriyatlar uyg‘unligi hamkorlikning asosiy aksiologik tamoyillari sifatida ajratiladi. Shuningdek, hamkorlikni rivojlantirishning maqsadli, mazmuniy, tashkiliy-faoliyatli, kommunikativ va diagnostik-refleksiv komponentlardan iborat modeli, uni amalga oshirish mexanizmlari hamda natijadorlik mezonlari taklif etiladi. Tadqiqot natijalari qadriyatlar konsensusi, o‘zaro ishonch, pedagogik mas’uliyatning aniq taqsimlanishi va o‘quvchining faol subyekt sifatida ishtiroki maktab–oila–mahalla hamkorligini barqaror tarbiyaviy tizimga aylantirishini ko‘rsatadi.
References
1. Scheler, M. Formalism in Ethics and Non-Formal Ethics of Values. Evanston: Northwestern University Press, 1973.
2. Rokeach, M. The Nature of Human Values. New York: Free Press, 1973.
3. Schwartz, S.H. Universals in the Content and Structure of Values: Theoretical Advances and Empirical Tests in 20 Countries. Advances in Experimental Social Psychology. 1992. Vol. 25. P. 1–65.
4. Bronfenbrenner, U. The Ecology of Human Development: Experiments by Nature and Design. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1979.
5. Epstein, J.L. School, Family, and Community Partnerships: Preparing Educators and Improving Schools. 2nd ed. Boulder: Westview Press, 2011.
6. Coleman, J.S. Foundations of Social Theory. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1990.
7. Slastenin, V.A., Isayev, I.F., Shiyanov, E.N. Pedagogika. Moskva: Akademiya, 2013.
8. Ravkin, Z.I. Pedagogicheskaya aksiologiya: teoriya i praktika. Moskva: Institut teorii obrazovaniya, 2000.
9. Dewey, J. Democracy and Education: An Introduction to the Philosophy of Education. New York: Macmillan, 1916.
10. Avloniy, A. Turkiy guliston yoxud axloq. Toshkent: O‘qituvchi, 1992.
11. Musurmonova, O. Ma’naviy qadriyatlar va yoshlar tarbiyasi. Toshkent: O‘qituvchi, 2019.
12. Qurbonov, M. Milliy tarbiya va ma’naviy qadriyatlar. Toshkent: Fan, 2018.
13. O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi. Yangi tahrir. Toshkent, 2023.
14. O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. O‘RQ–637-son, 2020-yil 23-sentabr.
15. Sergiovanni, T.J. Moral Leadership: Getting to the Heart of School Improvement. San Francisco: Jossey-Bass, 1992.
