Solution of social problems in management and economy
The Spanish open conference that publishes original research and review articles in a variety of fields. The main goal is to offer an intelligent platform for international scientists and to develop interdisciplinary research in applied sciences. Conference languages: spanish, Russian, english, Maldaski, Kazaқsha, o’zbek, limba romвnă, Kyrgyz tili, Հայերեն
MAKTAB, OILA VA MAHALLA HAMKORLIGINING AKSIOLOGIK ASOSLARI
Mazkur maqolada maktab, oila va mahalla hamkorligining aksiologik asoslari yaxlit pedagogik tizim sifatida tahlil qilinadi. Hamkorlikning samaradorligi tashkiliy tadbirlar soni bilan emas, balki tarbiya subyektlarining umumiy qadriyatlar, maqsadlar va mas’uliyatni qay darajada anglab, ularni kundalik faoliyatga tatbiq eta olishi bilan belgilanishi asoslanadi. Maktab, oila va mahalla o‘rtasidagi qadriyatli hamjihatlik o‘quvchining ma’naviy-axloqiy rivoji, ijtimoiylashuvi, fuqarolik pozitsiyasi va hayotiy tanlovlariga ta’sir etuvchi muhim omil sifatida yoritiladi. Maqolada inson qadr-qimmati, ishonch, adolat, mas’uliyat, uzviylik, dialog, milliy va umuminsoniy qadriyatlar uyg‘unligi hamkorlikning asosiy aksiologik tamoyillari sifatida ajratiladi. Shuningdek, hamkorlikni rivojlantirishning maqsadli, mazmuniy, tashkiliy-faoliyatli, kommunikativ va diagnostik-refleksiv komponentlardan iborat modeli, uni amalga oshirish mexanizmlari hamda natijadorlik mezonlari taklif etiladi. Tadqiqot natijalari qadriyatlar konsensusi, o‘zaro ishonch, pedagogik mas’uliyatning aniq taqsimlanishi va o‘quvchining faol subyekt sifatida ishtiroki maktab–oila–mahalla hamkorligini barqaror tarbiyaviy tizimga aylantirishini ko‘rsatadi.
aksiologik yondashuv, maktab, oila, mahalla, hamkorlik, qadriyatlar konsensusi, ma’naviy tarbiya, ijtimoiy sheriklik, pedagogik mas’uliyat, tarbiyaviy muhit, refleksiya.
SURXONDARYO VILOYATINI BARQAROR RIVOJLANTIRISHDA EKSPORT SALOHIYATIDAN FOYDALANISHNING STRATEGIK YO‘NALISHLARI
Ushbu maqolada Surxondaryo viloyatining eksport salohiyatini oshirish orqali mintaqaning barqaror iqtisodiy rivojlanishini ta’minlash masalalari tadqiq etilgan. Viloyatning o‘ziga xos tabiiy-iqlim sharoitlari, geostratejik joylashuvi va agrar salohiyati eksportni diversifikatsiya qilishda asosiy omil sifatida tahlil qilingan. Tadqiqot davomida viloyatning 2023-2025-yillardagi tashqi savdo aylanmasi, eksport tarkibi va asosiy hamkor davlatlar bilan aloqalari statistik ma’lumotlar asosida o‘rganildi. Xususan, Termiz xalqaro savdo markazining Janubiy Osiyo bozorlariga chiqishdagi roli va meva-sabzavotchilik klasterlarining samaradorligi baholandi. Tahlillar shuni ko‘rsatdiki, viloyat eksportida oziq-ovqat mahsulotlari (44.7%) va tayyor buyumlar (20.3%) yetakchi o‘rin tutadi. Maqolada eksport hajmini oshirishdagi mavjud to‘siqlar, jumladan, logistika xarajatlari va xalqaro sertifikatlash masalalari muhokama qilingan. Yakunda Surxondaryo viloyatining eksport salohiyatini 1 milliard dollarga yetkazish bo‘yicha amaliy tavsiyalar va barqaror rivojlanish modellari ishlab chiqilgan.
Eksport salohiyati, barqaror rivojlanish, Surxondaryo, Termiz xalqaro savdo markazi, agrar eksport, logistika, diversifikatsiya, tashqi savdo aylanmasi.
EMPIRICAL ANALYSIS OF THE IMPACT OF PROJECT LEADERSHIP ON INNOVATIVE ACTIVITY
Projеct lеadеrship has bеcomе onе of thе most critical dеtеrminants of organizational innovation in thе contеxt of rapid tеchnological advancеmеnt, digital transformation, and incrеasing global compеtition. This study aims to еmpirically еxaminе thе impact of projеct lеadеrship on innovativе activity by analyzing thе rеlationship bеtwееn lеadеrship compеtеnciеs and innovation pеrformancе. Thе rеsеarch focusеs on kеy dimеnsions of projеct lеadеrship, including stratеgic lеadеrship, еffеctivе communication, tеam motivation, dеcision-making capability, and thе crеation of an innovation-supportivе еnvironmеnt. An еmpirical rеsеarch dеsign basеd on survеy data and quantitativе statistical mеthods was еmployеd to еvaluatе thе proposеd rеlationships. Dеscriptivе statistics, rеliability analysis, corrеlation analysis, and multiplе rеgrеssion tеchniquеs wеrе usеd to assеss thе influеncе of projеct lеadеrship on innovativе activity. Thе findings indicatе that еffеctivе projеct lеadеrship has a statistically significant and positivе impact on innovation pеrformancе by еnhancing crеativity, knowlеdgе sharing, еmployее еngagеmеnt, and succеssful implеmеntation of innovativе projеcts. Thе study contributеs to thе еxisting litеraturе by providing еmpirical еvidеncе on thе stratеgic rolе of projеct lеadеrship in fostеring innovation and offеrs practical rеcommеndations for managеrs and policymakеrs sееking to еnhancе organizational pеrformancе through еffеctivе lеadеrship.
projеct lеadеrship, innovativе activity, innovation pеrformancе, еmpirical analysis, projеct managеmеnt, lеadеrship compеtеnciеs, transformational lеadеrship, stratеgic lеadеrship.
INNOVATIVE FINANCING INSTRUMENTS FOR GREEN ECONOMY DEVELOPMENT
Climate change, environmental degradation, and resource scarcity have intensified the need for sustainable economic development. Many countries are shifting toward green growth models that balance economic development with environmental protection. However, implementing green projects requires substantial financial resources, while conventional financing methods often fail to meet these investment needs.Innovative financing instruments have emerged as effective tools for mobilizing capital, reducing investment risks, and encouraging private sector participation. Therefore, identifying efficient financing mechanisms has become an important issue for policymakers, financial institutions, and investors.The purpose of this study is to analyze innovative financing instruments for green economy development and assess their application prospects in Uzbekistan.
Green economy, sustainable finance, green bonds, ESG, blended finance, carbon finance, Uzbekistan.
IMPROVING PRESCHOOL TEACHERS’ PROFESSIONAL COMPETENCE BASED ON THE 5K MODEL
Mazkur maqolada 5K modeli asosida bo‘lajak tarbiyachilar hamda amaliyotchi pedagoglarning kasbiy kompetentligini rivojlantirishning nazariy-metodologik asoslari tahlil qilingan. Tadqiqotda zamonaviy maktabgacha ta’lim tizimida tarbiyachining kasbiy faoliyatiga qo‘yilayotgan innovatsion talablar, kompetensiyaviy yondashuvning pedagogik imkoniyatlari hamda 5K modelining tarkibiy komponentlari ilmiy jihatdan asoslab berilgan. Shuningdek, kommunikativlik, kreativlik, kritik fikrlash, kooperativlik va kasbiy kompetentlik kabi ko‘rsatkichlarning tarbiyachilar faoliyatidagi ahamiyati ochib berilgan. Tadqiqot davomida pedagogik kuzatuv, qiyosiy tahlil, diagnostik baholash hamda tajriba-sinov metodlaridan foydalanildi. Natijalar 5K modeli asosida tashkil etilgan ta’lim jarayoni tarbiyachilarning kasbiy tayyorgarligi, pedagogik mahorati va innovatsion faoliyatini sezilarli darajada rivojlantirishini ko‘rsatdi. Maqolada maktabgacha ta’lim tizimida pedagogik kompetensiyalarni rivojlantirishga xizmat qiluvchi ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
5K modeli, kasbiy kompetentlik, tarbiyachi, kompetensiyaviy yondashuv, kreativlik, kommunikativlik, kritik fikrlash, kooperativlik, pedagogik mahorat, maktabgacha ta’lim.
SPECIES COMPOSITION OF THE MAJOR PESTS OF MEDICINAL ROSEHIP (ROSA SPP.)
This article presents information on the application of modern control measures against the main pests of medicinal rosehip based on the study of their species composition, distribution, and bioecology.
Rosehip, pest, bioecology, control measures.
TASHQI SAVDOGA KO‘MAKLASHISHDA CHEGERA BOJXONA POSTLARI БОШҚАРУВИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ YO‘LLARI
Ushbu тезис tashqi savdoни янада соддалаштириш ва тезлаштиришда chegаra bojxona postlari бошқарувини yanada oshirish yo‘llari ochib berilgan. Postlarning сўнгги йиллардаги faoliyati tahlil qilinib, ularдаги бошқарув жараёнларида муаммолар ўрганилиб, o‘tkazuvchanligiga ta’sir qiluvchi omillar таҳлил қилинган. Shuningdek, chegara bojxona postlarida tirbandliklar va navbatlarni kamaytirish, avtotransport vositalarini turib qolishlarini oldini olish, logistik jarayonlarni yanada tezlashtirish borasida бошқарувга оид chet el ilg‘or tajribalarini inobatga olingan holda ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalar ишлаб чиқилган.
chegara bojxona posti бошқаруви, logistika samaradorligi, postlar ish faoliyatiga ta’sir etuvchi omillar, tirbandlik, tovar va transport vositalari, bojxona nazorati.
MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARNI RIVOJLANISHIDA IJTIMOIY MUHITNING TA’SIRI
Maktabgacha yosh - bola psixik, nutqiy, ijtimoiy va jismoniy rivojlanishining eng dinamik davridir. Bu jarayonda biologik omillar bilan bir qatorda, bolaning o‘sib-ulg‘ayishida ijtimoiy muhit, ya’ni oilaning ma’naviy va iqtisodiy sharoiti, tarbiya uslubi, bog‘cha muhitining sifati, tengdoshlar bilan munosabatlar muhim rol o‘ynaydi. Tadqiqotlarning ko‘rsatishicha, ijobiy ijtimoiy muhitga ega bolalarda nutq rivoji, moslashuvchanlik va ijtimoiy ko‘nikmalar darajasi yuqori bo‘ladi, salbiy muhit esa kechikishlarga sabab bo‘lishi mumkin.
INSTITUTIONAL AND ORGANIZATIONAL-ECONOMIC MECHANISMS FOR ENHANCING ENTREPRENEURSHIP AND HANDICRAFTS IN MAHALLAS
Globalization and economic transformation have increased the importance of entrepreneurship and handicraft development in ensuring employment, diversifying income sources, and reducing poverty. In Uzbekistan, the “mahallabay” system, family entrepreneurship programs, and financial and tax incentives for craftsmen have strengthened local economic activity. However, existing organizational and economic mechanisms do not yet fully utilize the potential of mahallas. Therefore, the development of entrepreneurship at the mahalla level requires a comprehensive approach based on infrastructure, financial resources, human capital, institutional coordination, and digital transformation.
FIBER QUALITY TRAITS VARIABILITY AND SELECTION ASSESSMENT IN F₃ HYBRID GENERATIONS OF COTTON (GOSSYPIUM HIRSUTUM L.)
The article investigates fiber quality traits in five F₃ hybrid combinations of cotton. The experiments were conducted in comparison with the standard variety C-6524. The results showed that all F₃ combinations surpassed the control variety in fiber length, with the highest indicators recorded in F₃ Andijan-36 × Omad (33.9 mm) and F₃ Andijan-35 × Omad (33.8 mm) combinations. In terms of fiber yield, the F₃ Andijan-36 × Omad combination demonstrated the best result (38.8%), exceeding the control variety C-6524 (36.1%) by 2.7%.
cotton, F₃ generation, fiber length, fiber yield, micronaire, relative breaking strength, hybrid combination, selection.
THE DISTINCTIVE FEATURES OF FINANCIAL AND ACADEMIC AUTONOMY OF HIGHER EDUCATION INSTITUTIONS
This article examines the theoretical foundations, international practices, and development trends of financial and academic autonomy in higher education institutions. The study analyzes the institutional reforms implemented in Uzbekistan and identifies key challenges in strengthening university autonomy. Comparative analysis, content analysis, and systematic approaches were employed to investigate the relationship between financial independence, academic freedom, governance efficiency, and educational quality. The findings indicate that expanding institutional autonomy contributes significantly to improving competitiveness, innovation capacity, research productivity, and sustainable development of universities.
higher education, financial autonomy, academic autonomy, university governance, institutional development, educational quality.
Human mental health is a rather complex object of study, and scientists note that mental health problems have been increasing in recent years. A mentally healthy person is essential for entering into stable social relationships within society and for the proper fulfillment of their human functions and roles. Usually, the imbalance associated with mental health is not clearly noticeable and occurs in biochemical processes in the human brain and is felt only through certain human actions. Maintaining mental balance and health is a social task - members of society, labor collectives, and families must have common goals in this matter.
ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ ПРИЧИНЫ ФОРМИРОВАНИЯ АГРЕССИВНОГО ПОВЕДЕНИЯ У ДЕТЕЙ И ПУТИ ЕГО ПРОФИЛАКТИКИ
В статье анализируются психологические причины формирования агрессивного поведения у детей дошкольного и младшего школьного возраста и пути его профилактики. Целью исследования являлось выявление ведущих семейных, средовых и индивидуально-психологических факторов агрессии у детей 5–10 лет. В исследовании приняли участие 42 ребёнка и их родители/воспитатели; использовались анкетирование, наблюдение и беседа. Результаты показали, что наиболее значимыми факторами являются непоследовательный/жёсткий стиль наказания в семье, контакт со сценами насилия на экране и трудности саморегуляции эмоций. Разработаны практические рекомендации по профилактике.
агрессивное поведение, дети, семейное воспитание, саморегуляция эмоций, профилактика, социальное научение.
SOFT SKILLS VA KASBIY KOMPETENSIYA: BO‘LAJAK PEDAGOGLAR UCHUN INTEGRALLASHGAN YONDASHUV
Ushbu maqolada bo‘lajak pedagoglarda soft skills (yumshoq ko‘nikmalar) va kasbiy kompetensiyalarni integrallashgan tarzda shakllantirish zarurati tahlil qilingan. Tadqiqotda integratsiyalashgan ta’lim texnologiyalari asosida talabalarning har tomonlama rivojlanishiga xizmat qiluvchi metodik yondashuvlar tavsiya etilgan. Shuningdek, maqolada ta’lim jarayonida soft skillsni baholash va rivojlantirish mexanizmlari ham ko‘rib chiqilgan. Bu yondashuv bo‘lajak pedagoglarni mehnat bozorida raqobatbardosh kadr sifatida shakllantirishda muhim omil hisoblanadi.
Soft skills, kasbiy kompetensiya, integratsiyalashgan yondashuv, bo‘lajak pedagog, kommunikativ ko‘nikma, ta’lim texnologiyalari, tanqidiy fikrlash, jamoada ishlash, moslashuvchanlik, zamonaviy pedagogika.
ЧЕТ ТИЛЛАРИНИ ИНТЕНСИВ ЎҚИТИШДА КОММУНИКАТИВ КОМПЕТЕНЦИЯНИ ШАКЛЛАНТИРИШДА ИНТЕРФАОЛ МЕТОДЛАРНИНГ ЎРНИ ВА АҲАМИЯТИ
Ушбу мақола чет тилларини тил марказларида интенсив ўқитишда коммуникатив компетенцияни шакллантиришда интерфаол ўқитиш методларидан фойдаланиш ва чет тилларини ўрганишда олимларнинг фикрлари ва уларнинг самарадорлиги ҳақидадир.
интерфаол методлар, коммуникатив ёндошув, метод, компетенция.
ПЕРЕХОД К НИЗКОУГЛЕРОДНОЙ ЭНЕРГЕТИКЕ КАК УСЛОВИЕ УСТОЙЧИВОГО РАЗВИТИЯ НАЦИОНАЛЬНОЙ ЭКОНОМИКИ
В тезисе рассматривается переход к низкоуглеродной энергетике как важное условие устойчивого развития национальной экономики Республики Узбекистан. Проанализированы экономические, инвестиционные и институциональные эффекты расширения возобновляемых источников энергии, включая снижение зависимости от природного газа, укрепление энергетической безопасности, привлечение иностранных инвестиций и повышение конкурентоспособности промышленного производства. Особое внимание уделено необходимости модернизации электрических сетей, развитию систем накопления энергии, совершенствованию механизмов зеленого финансирования и учету социальных последствий тарифных реформ. Обосновано, что результативность низкоуглеродного перехода зависит от согласованности энергетической, промышленной, инвестиционной и социальной политики государства.
низкоуглеродная энергетика, устойчивое развитие, возобновляемые источники энергии, зеленая экономика, энергетическая безопасность, энергоэффективность, зеленые инвестиции.
THE ROLE OF DIGITAL PAYMENT SYSTEMS IN THE MODERN ECONOMY AND FINANCIAL SYSTEM
This paper examines the role and significance of digital payment systems in the modern economy and financial system. It analyzes their economic essence and contribution to improving the efficiency of monetary circulation, enhancing financial transparency, promoting financial inclusion, and supporting the development of innovative financial services. The study also highlights the importance of digital payment systems in facilitating international trade, investment, and global financial integration. Based on the experience of developed countries, the paper identifies key directions for the further development of digital payment systems and emphasizes their strategic importance for strengthening the competitiveness, stability, and digital transformation of Uzbekistan's financial system.
digital payment systems, digital economy, electronic payments, financial inclusion, financial transparency, financial stability, fintech, mobile banking, electronic wallets, international financial system, digital transformation, international trade, investment, innovation, financial technologies.
NEW TECHNIQUES USED IN FARMING ON THE TURKISTAN FARM
This article analyzes the agrarian policy of the Russian Empire after the colonization of Turkestan, especially the measures aimed at the development of cotton cultivation. The study covers the formation of the cotton monopoly, the expansion of cotton cultivation areas, and its economic and social impact on the local farming system.
Russian Empire, Turkestan, colonial policy, cotton cultivation, cotton monopoly, agriculture, peasant farms, tools, wooden plow, plow, new technology, American cotton, cotton firms, agrarian policy, modernization of agriculture.
GERMANIYA FEDERATIV RESPUBLIKASINING ICHKI VA TASHQI SYOSATI (1949–1990)
Ushbu tezisda 1949–1990-yillar oraligʻida Germaniya Federativ Respublikasining (GFR) ichki siyosiy-institutsional shakllanishi va tashkilot siyosiy strategiyasining konstruktiv asoslari tahliliy tuzilmasi. Hisobotda mamlakatning urushdan keyingi vayronagarchilik va boshqaruv suverenitet holatidan Gʻarb demokratiyasi qadriyatlari hamda Yevropa iqtisodiy-iqtisodiy taraqqiyoti sari bosib oʻtgan tarixiy yoʻlini koʻrib chiqish. davlat, ichki siyosatdagi "konsensus modeli", saylov tizimidagi 5 foizlik toʻsiq hamda tashkilot siyosatidagi "Westbindung" (Gʻarbga integratsiya) va "Ostpolitik" (Sharqiy siyosat) kurslarining dialektik aloqadorligi asoslab berilgan.
GFR, Konrad Adenauer, Westbindung, federalizm, konsensus modeli, integratsiya, suverenitet, koʻp tomon diplomatiya.
SON KOMPONENTLI QO‘SHMA SO‘ZLARDA –LI, -LIK, -LILIK QO`SHIMCHALARI.
ushbu maqolada son komponentli qo`shma so`zlarda –li, -lik, -lilik suffikslarining qo`llanilish xususiyatlari, ular so`zlarga qo`shilib qanday ma`nolarni ifoda etishi o`rganilgan va misollar bilan yoritib berilgan.
-li, -lik, -lilik, suffiks, morfema, qo`shma so`z.
ФОРМИРОВАНИЕ ИНВЕСТИЦИОННОЙ ПОЛИТИКИ КОРПОРАЦИЙ В СИСТЕМЕ АГРОКЛАСТЕРОВ И СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ МЕХАНИЗМА ФИНАНСИРОВАНИЯ ИНВЕСТИЦИОННОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ
В статье рассматриваются вопросы формирования инвестиционной политики корпораций в системе агрокластеров и совершенствования механизмов финансирования их инвестиционной деятельности. Исследованы особенности инвестиционных процессов в агрокластерных структурах, факторы, влияющие на эффективность инвестиционной политики, а также современные источники финансирования инвестиционных проектов. Особое внимание уделено вопросам привлечения финансовых ресурсов, повышения инвестиционной привлекательности и обеспечения устойчивого развития аграрного сектора. На основе проведенного анализа предложены направления совершенствования механизма финансирования инвестиционной деятельности, направленные на повышение эффективности использования инвестиционных ресурсов и укрепление конкурентных преимуществ агрокластеров.
агрокластер, инвестиционная политика, инвестиционная деятельность, финансирование инвестиций, инвестиционные ресурсы, аграрный сектор, инвестиционная привлекательность, финансовые механизмы, устойчивое развитие, инновации, корпоративное управление.
“O‘G‘UZNOMA” DOSTONINING ADABIY-TARIXIY TADQIQI
Maqolada “O‘g‘uznoma”ning xalqimiz badiiy tafakkuri tarixi, uning taraqqiyotida tutgan o‘rni haqida so‘z bordi va unda asarning qadimgi turkiy yozma adabiyotdagi genezesi, yozilish jarayoni, obrazlar tizimi, badiiy xususiyatlarini tadqiq etish alohida bir yo‘nalish ekanligi asoslab beriladi. Shuningdek, dostonning qadimgi turkiy yozma adabiyotimiz tarixidagi tutgan o‘rni va badiiy qiymatiga munosib baho bergan olimlarning adabiy-ilmiy qarashlari haqida ilmiy-nazariy ma’lumotlar berilgan.
Qadimi turkiy adabiyot, “O‘g‘uznoma”dostoni, Botir tangriqut, qadimgi turkiy adabiyot tadqiqotchilari, fon Dits, X.Ko‘ro‘g‘li, Abdurauf Fitrat, Nasimxon Rahmonov, mifologik motiv, shomonlik mifologiyasi.
ТЕОРЕТИКО-ПРАВОВОЕ ИССЛЕДОВАНИЕ СООТНОШЕНИЯ ЛЕГАЛЬНЫХ И НЕЛЕГАЛЬНЫХ СРЕДСТВ ИНДИВИДУАЛИЗАЦИИ: ПРОБЛЕМЫ КВАЛИФИКАЦИИ, ПРАВОПРИМЕНЕНИЯ И ПРОТИВОДЕЙСТВИЯ НЕДОБРОСОВЕСТНОЙ КОНКУРЕНЦИИ
В современном глобализированном обществе интеллектуальная собственность выступает фундаментальным драйвером развития макроэкономических систем и сохранения культурной самобытности государств. Одним из наиболее динамично развивающихся и коммерчески значимых институтов являются средства индивидуализации — комплекс правовых механизмов, обеспечивающих устойчивую ассоциативную связь между товарами, услугами и их производителями. Новая редакция Конституции Республики Узбекистан (2023) прямо закрепляет императив правовой охраны интеллектуальной собственности.
CHEGARAOLDI IQTISODIY-GEOGRAFIK OʻRIN OMILLARINING SURXONDARYO VILOYATI SANOATI RIVOJLANISHIDAGI OʻRNI VA MINTAQAVIY MUAMMOLARI.
Ushbu tadqiqot ishida Surxondaryo viloyatining oʻziga xos chegaraoldi iqtisodiy-geografik oʻrni (IGOʻ) va uning mintaqa sanoati rivojlanishiga koʻrsatayotgan taʼsiri tizimli tahlil qilingan. Viloyatning uchta davlat (Tojikiston, Afgʻoniston va Turkmaniston) bilan chegaradoshligi hamda xalqaro transport koridorlarida joylashganligi transchegaraviy iqtisodiy hamkorlik va eksport salohiyatini oshirishda muhim omil boʻlib xizmat qiladi. Maqolada chegaraoldi hudud boʻlishning ijobiy imkoniyatlari (logistika xablari, erkin iqtisodiy zonalar, qoʻshni davlatlar bozori) bilan bir qatorda, sanoat integratsiyasiga toʻsqinlik qilayotgan mintaqaviy muammolar — ekologik keskinlik (ayniqsa, transchegaraviy havo ifloslanishi), infratuzilma cheklovlari, suv resurslari taqchilligi va barqaror energiya taʼminoti masalalari yoritilgan. Tadqiqot yakunida viloyat sanoat tarmogʻini chegaraoldi omillaridan samarali foydalangan holda modernizatsiya qilish va mavjud mintaqaviy muammolarni bartaraf etish boʻyicha amaliy tavsiyalar ilgari surilgan.
Surxondaryo viloyati, chegaraoldi iqtisodiy-geografik oʻrin (IGOʻ), sanoat rivojlanishi, transchegaraviy hamkorlik, mintaqaviy muammolar, logistika, ekologik keskinlik, sanoat integratsiyasi, eksport salohiyati.
SURXONDARYO VILOYATIDA AGROSANOAT KLASTERLARINI RIVOJLANTIRISHNING EKOLOGIK-GEOGRAFIK MUAMMOLARI VA YECHIMLARI
Ushbu maqolada xalqaro va respublika miqyosidagi ilmiy tadqiqotlar hamda OAK talablariga muvofiq, Surxondaryo viloyatida agrosanoat klasterlarini rivojlantirishning ekologik-geografik qonuniyatlari va landshaft-meliorativ muammolari tahlil qilingan. Tadqiqotda voha ekotizimining agro-iqlimiy transformatsiyasi, Toʻpalang, Sherobod va Surxondaryo daryolari havzalaridagi transchegaraviy gidrologik inqirozlar hamda tuproq degradatsiyasining fazoviy koʻrsatkichlari geoekologik modellashtirish asosida baholangan. Klaster tizimini hududiy tashkil etishda yashil iqtisodiyot texnologiyalari va raqamli geoaxborot tizimlarini (GAT) qoʻllash orqali agrar-geografik muhit barqarorligini taʼminlash choralarining ilmiy-geografik asoslari ishlab chiqilgan.
Surxondaryo vohasi, agrosanoat klasterlari, geoekologik monitoring, tuproq degradatsiyasi, transchegaraviy gidrologiya, choʻllanish indekslari, GAT-modellashtirish, barqaror tabiatdan foydalanish.
THE STRATEGIC IMPORTANCE OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE TECHNOLOGIES IN BUSINESS MANAGEMENT AND THEIR IMPACT ON ENTERPRISE DEVELOPMENT
The rapid development of digital technologies has significantly changed the modern business environment. Artificial intelligence (AI) technologies are becoming one of the most important strategic tools for improving business management systems. This article analyzes the role of artificial intelligence in increasing enterprise efficiency, optimizing decision-making processes, improving marketing strategies, and strengthening competitiveness.
artificial intelligence, business management, digital transformation, innovation, strategic management, automation, competitiveness.
XXI ASR FANTASY ADABIYOTIDA AFSONAVIY OBRAZLARNING QAYTA YARATILISHI: NEIL GAIMAN ASARLARI MISOLIDA
Ushbu maqolada XXI asr fantasy adabiyotida afsonaviy obrazlarning qayta yaratilishi Neil Gaiman asarlari misolida tahlil qilinadi. Tadqiqotda yozuvchining American Gods va Norse Mythology asarlarida qadimgi mifologik qahramonlar va xudolarning zamonaviy madaniy muhitda qayta talqin qilinishi o‘rganiladi. Qiyosiy va intertekstual tahlil usullari asosida Gaimanning mifologik obrazlarni yangi semantik mazmun bilan boyitgani hamda ularni zamonaviy jamiyat muammolari bilan bog‘lagani aniqlanadi. Tadqiqot natijalari Neil Gaiman ijodida mifologiyaning nafaqat badiiy vosita, balki zamonaviy insonning madaniy identifikatsiyasini ifodalovchi muhim omil sifatida namoyon bo‘lishini ko‘rsatadi.
Neil Gaiman, fantasy adabiyot, mifologiya, afsonaviy obrazlar, American Gods, Norse Mythology, intertekstual tahlil, qayta talqin.
SINFDAN TASHQARI TO‘GARAKLAR ORQALI O‘QUVCHILARDA IJTIMOIY FAOLLIK VA JAMOADA ISHLASH KO‘NIKMALARINI SHAKLLANTIRISH
Mazkur tezisda umumta’lim maktablarida tashkil etiladigan sinfdan tashqari to‘garaklarning o‘quvchilar shaxsini rivojlantirishdagi o‘rni, ayniqsa ularda ijtimoiy faollik va jamoada ishlash ko‘nikmalarini shakllantirish imkoniyatlari tahlil qilingan. To‘garak mashg‘ulotlarining o‘quvchilarning kommunikativ kompetensiyasi, liderlik qobiliyati, mas’uliyat hissi hamda hamkorlik madaniyatini rivojlantirishdagi ahamiyati ilmiy-nazariy jihatdan yoritilgan.
sinfdan tashqari faoliyat, to‘garaklar, ijtimoiy faollik, jamoada ishlash, kommunikativ kompetensiya, hamkorlik, liderlik, tarbiya, o‘quvchi shaxsi, ijtimoiylashuv.
SMART TANQIDIY O‘CHIRISH: MEDIA TA’LIMDA SUN’IY INTELLEKT ASOSIDA SELEKTIV BO‘SHLIQNI TO‘LDIRISH METODI
Ushbu maqolada media ta’lim jarayonida talabalarning tanqidiy fikrlash, axborotni tahlil qilish va media savodxonlik kompetensiyalarini rivojlantirishga xizmat qiluvchi “Smart tanqidiy o‘chirish” metodi ilmiy jihatdan asoslab beriladi. Mazkur metod sun’iy intellect texnologiyalaridan foydalangan holda media materiallaridagi muhim axborotlarni selektiv tarzda yashirish hamda o‘quvchilarning ushbu bo‘shliqlarni mustaqil ravishda tahliliy fikrlash asosida to‘ldirishiga yo‘naltiriladi. Tadqiqotda metodning nazariy asoslari, media ta’limdagi ahamiyati, amaliy qo‘llash imkoniyatlari va kutilayotgan natijalari yoritilgan.
media ta’lim, sun’iy intellekt, media savodxonlik, tanqidiy fikrlash, smart texnologiyalar, innovatsion pedagogika, raqamli ta’lim, axborot tahlili.