Solution of social problems in management and economy
The Spanish open conference that publishes original research and review articles in a variety of fields. The main goal is to offer an intelligent platform for international scientists and to develop interdisciplinary research in applied sciences. Conference languages: spanish, Russian, english, Maldaski, Kazaқsha, o’zbek, limba romвnă, Kyrgyz tili, Հայերեն
ОПТИМИЗАЦИЯ ЛОГИСТИЧЕСКОЙ ЦЕПОЧКИ ПРЕДПРИЯТИЯ БЕСКОКСОВОЙ МЕТАЛЛУРГИИ В УСЛОВИЯХ УЗБЕКИСТАНА
Эффективность горно-металлургического производства во многом определяется не только технологией передела, но и организацией логистической системы предприятия. В российских горнодобывающих компаниях доля логистических затрат в себестоимости продукции достигает 40 %, тогда как в европейских странах — не более 20 %, что свидетельствует о значительном резерве оптимизации. Для проектируемого предприятия бескоксовой металлургии на базе Тебинбулакского месторождения (Республика Каракалпакстан, Узбекистан) вопрос построения рациональной логистической цепочки приобретает особое значение в силу удалённости месторождения (75 км юго-восточнее г. Нукус) и необходимости обеспечить бесперебойные поставки сырья, топлива и оборудования, а также сбыт готовой продукции.
логистическая цепочка, производственная логистика, транспортная логистика, складская логистика, горнодобывающее предприятие, Тебинбулак
INCOME INEQUALITY IN UZBEKISTAN: A STATISTICAL ANALYSIS BASED ON THE GINI COEFFICIENT
This paper presents a statistical analysis of income inequality in Uzbekistan based on the Gini coefficient. Drawing on data from the World Bank, the CIA World Factbook, the National Statistics Committee, and the Center for Economic Research and Reforms, the study examines the long-term dynamics of the Gini index, the decile and quintile ratios, and regional variation in inequality. The analysis shows that inequality in Uzbekistan has declined substantially since the early 2000s and remains below the world average, although methodological differences across data sources and persistent regional imbalances warrant careful interpretation.
income inequality, Gini coefficient, Uzbekistan, Lorenz curve, decile ratio, income distribution, descriptive statistics.
"PRIVATE ENTREPRENEURSHIP IN NAMANGAN REGION DURING THE YEARS OF INDEPENDENCE (1991–2021)"
This article presents information on the issues of private entrepreneurship in the Namangan region during the years of independence, the history of the concept of entrepreneurship, and the degree to which these issues have been studied. It also offers insights and perspectives on entrepreneurial activity and private entrepreneurship, noting that this direction possesses unique global concepts that lay the foundation for economic development and the creation of new jobs. The core essence of the reforms being implemented in our country is to stabilize economic development. Furthermore, the article discusses the large-scale reforms carried out by our state in recent years, which encompass all spheres of our country's life, including private entrepreneurship.
business, economics, concept, subjects, stage, development, research, strategy, resource, responsibility, private, concepts.
LEXICAL CORRESPONDENCES IN TARJUMAN TURKI AND BULGHATIL MUSHTAQ
This study examines the lexical and semantic correspondences between Tarjuman Turki and Bulghatil Mushtaq, two important sources for the study of medieval Turkic lexicography. The analysis focuses on lexical items that occur in both works and investigates the extent to which their forms, meanings, and Arabic equivalents correspond. Particular attention is given to cases in which the same Turkic word is represented by different Arabic equivalents, resulting in apparently different English interpretations. The analysis demonstrates that differences in translation do not always indicate genuine semantic divergence. The study also considers differences in the lexical composition of the two dictionaries. The findings demonstrate that a systematic comparison of these sources contributes to a more precise reconstruction of the semantic range of medieval Turkic vocabulary and provides further insight into the lexicographical practices reflected in the two works.
medieval Turkic, Turkic lexicography, lexical semantics, etymology, Arabic equivalents, manuscript variation, astronomical terminology.
BO‘LAJAK BOSHLANG‘ICH SINF O‘QITUVCHILARINI “4K” TA’LIMNI AMALGA OSHIRISHGA TAYYORLASH TEXNOLOGIYASI VA METODIK SHART-SHAROITLARI
ushbu maqolada bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini “4K” ta’limni amalga oshirishga tayyorlash texnologiyalari haqida fikr yuritilgan.
kompetensiya, mas’uliyat, metodika, ta’lim, tarbiya, kasbiy kompetensiya, zamonaviy ta’lim, kasbiy faoliyat, ijodiy faoliyat.
MAKTABGACHA TA’LIM TASHKILOTLARIDA BOLALARNI MATEMATIKAGA TAYYORLASH METODIKASI
ushbu maqolada maktabgacha ta’lim tashkilotlarida bolalarni matematikaga tayyorlash vositalari orqali mantiqiy tafakkurini o‘stirishning mazmun-mohiyati, pedagogik-psixologik shart-sharoitlari, faoliyat turlarini tashkil etishdagi vazifalar va ilk matematik bilimlarni rivojlantirish uchun tavsiyalar, mantiqiy tafakkur orqali aqliy rivojlanish va matematikaga qiziqishni uyg‘otish haqida so‘z yuritilgan.
matematika, bolalar, mantiqiy tafakkur, bilim, ta’lim-tarbiya, mashg‘ulot, uzluksiz ta’lim, maktabgacha ta’lim, matematik tasavvur, usul, vosita, natija, tarbiyachi.
STRATЕGIK BOSHQARISHNING NAZARIY ASOSLARI
Zamonaviy globallashuv jarayonlari, bozor munosabatlarining сhuqurlashuvi hamda raqobat muhitining kеskinlashuvi sharoitida korхonalar faoliyatini samarali tashkil еtish masalasi dolzarb ahamiyat kasb еtmoqda. Ayniqsa, iqtisodiyotni modеrnizatsiya qilish va divеrsifikatsiya qilish jarayonlari jadallashib borayotgan O‘zbеkiston sharoitida korхonalarning uzoq muddatli barqaror rivojlanishini ta’minlash uсhun zamonaviy boshqaruv yondashuvlarini qo‘llash zarurati ortib bormoqda. Bunday sharoitda stratеgik boshqaruv tizimi korхonalar faoliyatining samaradorligini oshirish, ularning tashqi muhit o‘zgarishlariga moslashuvсhanligini ta’minlash va raqobatbardoshligini mustahkamlashning muhim omili sifatida namoyon bo‘ladi. Stratеgik boshqaruv zamonaviy korхona faoliyatining ajralmas qismi bo‘lib, u uzoq muddatli maqsadlarni bеlgilash, iсhki va tashqi muhitni komрlеks tahlil qilish hamda mavjud rеsurslardan oqilona va samarali foydalanish orqali barqaror raqobat ustunligini ta’minlashga qaratilgan boshqaruv jarayonidir.
AMIR UMARXON DAVRIDA QOʻQON XONLIGIDAGI PUL MUNOSABATLARI VA MOLIYA TIZIMI
Ushbu maqolada XIX asr boshlarida (1810–1822-yillar) Qoʻqon xonligida hukmronlik qilgan Amir Umarxon davridagi pul munosabatlari, tanga zarb qilish tizimi hamda moliya-soliq siyosati ilmiy va manbashunoslik nuqtai nazaridan tahlil qilinadi. Tadqiqotda tilla tilla (dinor), kumush tanga va mis pul (fals) kabi pul birliklarining muomaladagi oʻrni, Qoʻqon zarbxonasining faoliyati hamda pul islohotlarining davlat iqtisodiy barqarorligini taʼminlashdagi roli yoritib berilgan. Shuningdek, Qoʻqon xonligining qoʻshni davlatlar va Buyuk Ipak yoʻli tarmogʻidagi savdo aloqalari va sarroflik institutining rivojlanishi numizmatik hamda yozma manbalar asosida ochib beriladi.
Qoʻqon xonligi, Amir Umarxon, numizmatika, pul muomalasi, tilla, kumush tanga, mis pul, zarbxona, sarroflik, Bosh zarbxona, savdo-sotiq.
JAHON BOZORIDA NARXLAR OʻZGARISHINING OʻZBEKISTON IQTISODIYOTIGA TAʼSIRI
Oʻzbekiston iqtisodiyoti soʻnggi yillarda barqaror yuqori surʼatlar bilan oʻsmoqda: yalpi ichki mahsulot 2024-yilda 6,5 %, 2025-yilda 6,7 % ga ortgan [1]. Biroq bu oʻsishning muhim qismi ichki tarkibiy oʻzgarishlar bilan emas, tashqi narx konʼyunkturasi bilan bogʻliq. 2025-yilda mamlakat tashqi savdo aylanmasi 81,2 mlrd AQSh dollariga yetdi (+20,7 %), eksport 33,8 mlrd dollarni (+24 %), import esa 47,3 mlrd dollarni (+18,5 %) tashkil etdi; savdo taqchilligi 13,5 mlrd dollarga teng boʻldi [2]. Eksportning 29,3 % i — 9,9 mlrd dollari oltin hissasiga toʻgʻri keladi, bu tarixdagi eng yuqori koʻrsatkich [2]. Bunday tarkib iqtisodiyotni jahon narxlari tebranishiga oʻta sezgir qilib qoʻyadi, shu sababli narx omilining haqiqiy hissasini miqdoriy baholash dolzarb vazifa hisoblanadi.
jahon bozori, narx konʼyunkturasi, oltin eksporti, savdo shartlari, narx va hajm omillari, pul oʻtkazmalari, savdo taqchilligi, iqtisodiy diversifikatsiya.
ОСОБЕННОСТИ НАРРАТИВНОЙ ПОЭТИКИ ЕВРОПЕЙСКОГО МОДЕРНИСТСКОГО РОМАНА 1920-Х ГОДОВ
Статья рассматривает особенности нарративной поэтики европейского модернистского романа 1920-х годов на материале творчества Вирджинии Вулф. Анализируется эволюция техники потока сознания и её функция в создании иллюзии непосредственного присутствия читателя в сознании персонажа. Рассматриваются нарративные структуры, связанные с множественностью точек зрения и полифоническим построением повествования, а также соотношение внешнего и внутреннего времени в модернистском тексте. Модернистское повествование анализируется в контексте литературного процесса эпохи как радикализация традиции психологического романа, а не полный разрыв с ней. Отдельное внимание уделяется функции городского пространства как структурного принципа организации текста, связывающего физическое перемещение персонажа с последовательностью эпизодов сознания.
нарративная поэтика, модернизм, европейский роман, поток сознания, точка зрения, повествовательное время, Вирджиния Вулф.
«ТВОРЧЕСКИЙ ДИАЛОГ А.П. ЧЕХОВА И АБДУЛЛЫ КАХХАРА: ЛИНГВОСТИЛИСТИЧЕСКИЕ ПАРАЛЛЕЛИ»
В представленной статье анализируется специфика художественного взаимодействия и лингвостилистических схождений в малой прозе А. П. Чехова и Абдуллы Каххара. На основе компаративного метода исследуются такие характерологические константы их поэтики, как минимизация речевых средств, семантическая емкость знаковых деталей, глубинная психология подтекста и драматизация повествовательной структуры. Особое место отведено изучению знаковой функции «фирменной» чеховской паузы и её творческой рецепции в контексте узбекской новеллистики. Автор доказывает, что рецепция чеховского наследия Абдуллой Каххаром представляет собой не механическое заимствование, а органичный ментальный диалог, который обогатил национальную прозу Узбекистана модернизированными регистрами психологического анализа без утраты этнокультурной идентичности
Антон Чехов, Абдулла Каххар, лингвостилистический анализ, лаконичность, микродеталь, текстовый подтекст, новеллистика, meжлитературные связи.
O‘ZBEK INTERNET REKLAMALARINING MATN XUSUSIYATLARI VA UNDAGI GAP TURLARINING ISHLATILISHI
Ushbu maqolada zamonaviy o‘zbek internet reklamalarining matn xususiyatlari va ularda ishlatiladigan gap turlarining insonga ta’sir qilish (manipulyatsiya) usullari yoritilgan. Tadqiqotda so‘roq, buyruq hamda qisqartirilgan (elliptik) gaplarning xaridor e’tiborini tortish va ularni sotib olishga undashdagi o‘rni amaliy misollar yordamida tushuntirib berilgan. Maqola tilshunoslik va marketing sohasiga qiziquvchi talabalar hamda yosh mutaxassislar uchun mo‘ljallangan.
internet reklamasi, manipulyatsiya, sintaksis, so‘roq gaplar, buyruq gaplar, ellipsis, pragmalingvistika.
Barqaror moda atamasi dizayn nazariyasida koʻpincha faqat material tejamkorligi bilan tushuntiriladi, holbuki uning obraz tizimi ham ijroviy jihatdan qayta quriladi. Tadqiqotning maqsadi barqarorlik tamoyilining kiyim dizaynida qanday semantik va plastik belgilar orqali namoyon boʻlishini aniqlash edi. Metodologiya sifatida ijroviy-uslubiy tahlil, qiyosiy sanʼatshunoslik va tipologik umumlashtirish qoʻllanildi; anʼanaviy va zamonaviy namunalarda shakl, ritm va material qatlamlari solishtirildi. Tahlilda 3 ta semantik qatlam va 4 ta barqaror kompozitsion belgi ajratildi, shuningdek, 2 ta asosiy talqin modeli koʻrsatildi: resursni tejovchi utilitar model va obrazni qayta talqin qiluvchi konseptual model. Natija barqarorlikni texnik yechim emas, balki ijro va tasvir birligini belgilovchi estetik tamoyil sifatida koʻrsatdi. Bu yondashuv dizayn tarixidagi uzluksizlikni aniqroq tushuntirishga xizmat qiladi.
ijroviy-uslubiy tahlil, kiyim obrazi, qayta aylanish, qiyosiy sanʼatshunoslik, resurs tejamkorligi, tipologik umumlashtirish
FEMINIST PHILOSOPHY OF LAW: THEORETICAL FRAMEWORKS, CRITICAL DEBATES, AND LEGAL REFORMS
This article examines the theoretical evolution of feminist philosophy of law (feminist jurisprudence) and its critical deconstruction of traditional legal objectivity and neutrality. The study systematically analyzes key theoretical streams—Liberal, Difference (Cultural), Dominance (Radical), and Intersectional legal feminisms. Furthermore, it scrutinizes how classic legal frameworks embed patriarchal power dynamics through doctrines such as the "reasonable person" standard, the public/private dichotomy, and historic definitions of harm and consent, demonstrating how feminist legal theory works to transform law into a tool for substantive equality.
Feminist jurisprudence, formal equality, substantive equality, dominance feminism, intersectionality, reasonable person standard, sex discrimination, ethics of care.
QISHLОQ HUDUDLАRIDА TА’LIM SIFАTINI ОSHIRISH
Qishlоq hududlаridа tа’lim sifаtini оshirish zаmоnаviy jаmiyаtning аsоsiy muаmmоlаridаn biri hisоblаnаdi. Ushbu mаqоlаdа yоsh innоvаtоrlаr tоmоnidаn tаklif etilаyоtgаn zаmоnаviy yechimlаr, rаqаmli texnоlоgiyаlаrning qishlоq tа’limidаgi о‘rni vа glоbаl tаjribаlаr аsоsidа mаhаlliy shаrоitlаrgа mоslаshtirilgаn innоvаtsiоn yоndаshuvlаr tаhlil qilinаdi. Tаdqiqоt nаtijаsidа qishlоq hududlаridаgi tа’lim tizimini mоdernizаtsiyа qilish uchun kоmpleks strаtegiyа ishlаb chiqilgаn.
qishlоq tа’limi, yоsh innоvаtоrlаr, rаqаmli texnоlоgiyаlаr, tа’lim sifаti, innоvаtsiоn yechimlаr, mаsоfаviy tа’lim.
ИҚТИСОДИЁТДА ДАВЛАТ ИШТИРОКИНИ ҚИСҚАРТИРИШ БЎЙИЧА ҚЎШИМЧА ЧОРА-ТАДБИРЛАР
Мақолада давлат иштирокидаги корхоналарни ислоҳ қилиш ва хусусийлаштириш, уларнинг барқарор фаолиятини таъминлаш масалалари тахлил қилинган. Шу билан бирга чора-тадбирлар ишлаб чиқиш орқали иқтисодиётда давлат иштирокини қисқартириш ва рақобат муҳитини шакллантириш мамлакат тараққиётининг ҳозирги босқичидаги ижтимоий-иқтисодий ислоҳатларнинг муҳим йўналишлари ҳисобланиши тўғрисида фикрлар билдирилган.
Иқтисодиёт, рақобат, давлат иштирокидаги корхона, давлат улуши мавжуд хўжалик жамиятлар, хусусийлаштириш.
СТРУКТУРНЫЕ ХАРАКТЕРИСТИКИ САТИРИЧЕСКОГО ДИСКУРСА В ПРОЗЕ
в статье рассматриваются структурные характеристики сатирического дискурса как особой формы организации художественного текста, направленной на критическое осмысление социальной действительности. Анализируются композиционные, нарративные и языковые уровни реализации сатиры, а также механизмы формирования комического эффекта. Особое внимание уделяется оппозиции «норма – отклонение» как базовому структурному принципу сатирического текста. Показано, что сатирический дискурс представляет собой многослойную систему, в которой взаимодействуют эксплицитные и имплицитные смыслы, обеспечивающие оценочность и интерпретационную неоднозначность.
сатирический дискурс, структура текста, ирония, гротеск, прагматика, оценочность, нарратив; имплицитность, языковые средства
NEFT-GAZ SOHASIDA INVESTITSIYA LOYIHALARINING MOLIYAVIY SAMARADORLIGINI OSHIRISH STRATEGIYALARI
Mazkur maqolada neft-gaz sohasidagi investitsiya loyihalarining moliyaviy samaradorligini oshirishning nazariy, uslubiy va amaliy jihatlari tadqiq etilgan. Neft-gaz loyihalarining yuqori kapital sig‘imi, uzoq investitsiya sikli, uglevodorodlar narxining o‘zgaruvchanligi, geologik va texnologik noaniqliklar, kapital va operatsion xarajatlarning ortishi hamda ekologik talablarning kuchayishi sharoitida investitsiya kapitalidan samarali foydalanish masalasi alohida ahamiyat kasb etmoqda. Tadqiqotda diskontlangan pul oqimlari (DCF), sof joriy qiymat (NPV), ichki rentabellik normasi (IRR), rentabellik indeksi (PI), diskontlangan qoplash muddati (DPP), kapitalning o‘rtacha tortilgan qiymati (WACC), sezgirlik va stsenariy tahlili kabi usullardan foydalanildi.
neft-gaz sanoati, investitsiya loyihasi, moliyaviy samaradorlik, NPV, IRR, PI, DPP, WACC, CAPEX, OPEX, DCF, investitsiya strategiyasi, risk-menejment, raqamli transformatsiya, ESG.
MAKTAB, OILA VA MAHALLA HAMKORLIGINING AKSIOLOGIK ASOSLARI
Mazkur maqolada maktab, oila va mahalla hamkorligining aksiologik asoslari yaxlit pedagogik tizim sifatida tahlil qilinadi. Hamkorlikning samaradorligi tashkiliy tadbirlar soni bilan emas, balki tarbiya subyektlarining umumiy qadriyatlar, maqsadlar va mas’uliyatni qay darajada anglab, ularni kundalik faoliyatga tatbiq eta olishi bilan belgilanishi asoslanadi. Maktab, oila va mahalla o‘rtasidagi qadriyatli hamjihatlik o‘quvchining ma’naviy-axloqiy rivoji, ijtimoiylashuvi, fuqarolik pozitsiyasi va hayotiy tanlovlariga ta’sir etuvchi muhim omil sifatida yoritiladi. Maqolada inson qadr-qimmati, ishonch, adolat, mas’uliyat, uzviylik, dialog, milliy va umuminsoniy qadriyatlar uyg‘unligi hamkorlikning asosiy aksiologik tamoyillari sifatida ajratiladi. Shuningdek, hamkorlikni rivojlantirishning maqsadli, mazmuniy, tashkiliy-faoliyatli, kommunikativ va diagnostik-refleksiv komponentlardan iborat modeli, uni amalga oshirish mexanizmlari hamda natijadorlik mezonlari taklif etiladi. Tadqiqot natijalari qadriyatlar konsensusi, o‘zaro ishonch, pedagogik mas’uliyatning aniq taqsimlanishi va o‘quvchining faol subyekt sifatida ishtiroki maktab–oila–mahalla hamkorligini barqaror tarbiyaviy tizimga aylantirishini ko‘rsatadi.
aksiologik yondashuv, maktab, oila, mahalla, hamkorlik, qadriyatlar konsensusi, ma’naviy tarbiya, ijtimoiy sheriklik, pedagogik mas’uliyat, tarbiyaviy muhit, refleksiya.
SURXONDARYO VILOYATINI BARQAROR RIVOJLANTIRISHDA EKSPORT SALOHIYATIDAN FOYDALANISHNING STRATEGIK YO‘NALISHLARI
Ushbu maqolada Surxondaryo viloyatining eksport salohiyatini oshirish orqali mintaqaning barqaror iqtisodiy rivojlanishini ta’minlash masalalari tadqiq etilgan. Viloyatning o‘ziga xos tabiiy-iqlim sharoitlari, geostratejik joylashuvi va agrar salohiyati eksportni diversifikatsiya qilishda asosiy omil sifatida tahlil qilingan. Tadqiqot davomida viloyatning 2023-2025-yillardagi tashqi savdo aylanmasi, eksport tarkibi va asosiy hamkor davlatlar bilan aloqalari statistik ma’lumotlar asosida o‘rganildi. Xususan, Termiz xalqaro savdo markazining Janubiy Osiyo bozorlariga chiqishdagi roli va meva-sabzavotchilik klasterlarining samaradorligi baholandi. Tahlillar shuni ko‘rsatdiki, viloyat eksportida oziq-ovqat mahsulotlari (44.7%) va tayyor buyumlar (20.3%) yetakchi o‘rin tutadi. Maqolada eksport hajmini oshirishdagi mavjud to‘siqlar, jumladan, logistika xarajatlari va xalqaro sertifikatlash masalalari muhokama qilingan. Yakunda Surxondaryo viloyatining eksport salohiyatini 1 milliard dollarga yetkazish bo‘yicha amaliy tavsiyalar va barqaror rivojlanish modellari ishlab chiqilgan.
Eksport salohiyati, barqaror rivojlanish, Surxondaryo, Termiz xalqaro savdo markazi, agrar eksport, logistika, diversifikatsiya, tashqi savdo aylanmasi.
EMPIRICAL ANALYSIS OF THE IMPACT OF PROJECT LEADERSHIP ON INNOVATIVE ACTIVITY
Projеct lеadеrship has bеcomе onе of thе most critical dеtеrminants of organizational innovation in thе contеxt of rapid tеchnological advancеmеnt, digital transformation, and incrеasing global compеtition. This study aims to еmpirically еxaminе thе impact of projеct lеadеrship on innovativе activity by analyzing thе rеlationship bеtwееn lеadеrship compеtеnciеs and innovation pеrformancе. Thе rеsеarch focusеs on kеy dimеnsions of projеct lеadеrship, including stratеgic lеadеrship, еffеctivе communication, tеam motivation, dеcision-making capability, and thе crеation of an innovation-supportivе еnvironmеnt. An еmpirical rеsеarch dеsign basеd on survеy data and quantitativе statistical mеthods was еmployеd to еvaluatе thе proposеd rеlationships. Dеscriptivе statistics, rеliability analysis, corrеlation analysis, and multiplе rеgrеssion tеchniquеs wеrе usеd to assеss thе influеncе of projеct lеadеrship on innovativе activity. Thе findings indicatе that еffеctivе projеct lеadеrship has a statistically significant and positivе impact on innovation pеrformancе by еnhancing crеativity, knowlеdgе sharing, еmployее еngagеmеnt, and succеssful implеmеntation of innovativе projеcts. Thе study contributеs to thе еxisting litеraturе by providing еmpirical еvidеncе on thе stratеgic rolе of projеct lеadеrship in fostеring innovation and offеrs practical rеcommеndations for managеrs and policymakеrs sееking to еnhancе organizational pеrformancе through еffеctivе lеadеrship.
projеct lеadеrship, innovativе activity, innovation pеrformancе, еmpirical analysis, projеct managеmеnt, lеadеrship compеtеnciеs, transformational lеadеrship, stratеgic lеadеrship.
INNOVATIVE FINANCING INSTRUMENTS FOR GREEN ECONOMY DEVELOPMENT
Climate change, environmental degradation, and resource scarcity have intensified the need for sustainable economic development. Many countries are shifting toward green growth models that balance economic development with environmental protection. However, implementing green projects requires substantial financial resources, while conventional financing methods often fail to meet these investment needs.Innovative financing instruments have emerged as effective tools for mobilizing capital, reducing investment risks, and encouraging private sector participation. Therefore, identifying efficient financing mechanisms has become an important issue for policymakers, financial institutions, and investors.The purpose of this study is to analyze innovative financing instruments for green economy development and assess their application prospects in Uzbekistan.
Green economy, sustainable finance, green bonds, ESG, blended finance, carbon finance, Uzbekistan.
IMPROVING PRESCHOOL TEACHERS’ PROFESSIONAL COMPETENCE BASED ON THE 5K MODEL
Mazkur maqolada 5K modeli asosida bo‘lajak tarbiyachilar hamda amaliyotchi pedagoglarning kasbiy kompetentligini rivojlantirishning nazariy-metodologik asoslari tahlil qilingan. Tadqiqotda zamonaviy maktabgacha ta’lim tizimida tarbiyachining kasbiy faoliyatiga qo‘yilayotgan innovatsion talablar, kompetensiyaviy yondashuvning pedagogik imkoniyatlari hamda 5K modelining tarkibiy komponentlari ilmiy jihatdan asoslab berilgan. Shuningdek, kommunikativlik, kreativlik, kritik fikrlash, kooperativlik va kasbiy kompetentlik kabi ko‘rsatkichlarning tarbiyachilar faoliyatidagi ahamiyati ochib berilgan. Tadqiqot davomida pedagogik kuzatuv, qiyosiy tahlil, diagnostik baholash hamda tajriba-sinov metodlaridan foydalanildi. Natijalar 5K modeli asosida tashkil etilgan ta’lim jarayoni tarbiyachilarning kasbiy tayyorgarligi, pedagogik mahorati va innovatsion faoliyatini sezilarli darajada rivojlantirishini ko‘rsatdi. Maqolada maktabgacha ta’lim tizimida pedagogik kompetensiyalarni rivojlantirishga xizmat qiluvchi ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
5K modeli, kasbiy kompetentlik, tarbiyachi, kompetensiyaviy yondashuv, kreativlik, kommunikativlik, kritik fikrlash, kooperativlik, pedagogik mahorat, maktabgacha ta’lim.
SPECIES COMPOSITION OF THE MAJOR PESTS OF MEDICINAL ROSEHIP (ROSA SPP.)
This article presents information on the application of modern control measures against the main pests of medicinal rosehip based on the study of their species composition, distribution, and bioecology.
Rosehip, pest, bioecology, control measures.
TASHQI SAVDOGA KO‘MAKLASHISHDA CHEGERA BOJXONA POSTLARI БОШҚАРУВИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ YO‘LLARI
Ushbu тезис tashqi savdoни янада соддалаштириш ва тезлаштиришда chegаra bojxona postlari бошқарувини yanada oshirish yo‘llari ochib berilgan. Postlarning сўнгги йиллардаги faoliyati tahlil qilinib, ularдаги бошқарув жараёнларида муаммолар ўрганилиб, o‘tkazuvchanligiga ta’sir qiluvchi omillar таҳлил қилинган. Shuningdek, chegara bojxona postlarida tirbandliklar va navbatlarni kamaytirish, avtotransport vositalarini turib qolishlarini oldini olish, logistik jarayonlarni yanada tezlashtirish borasida бошқарувга оид chet el ilg‘or tajribalarini inobatga olingan holda ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalar ишлаб чиқилган.
chegara bojxona posti бошқаруви, logistika samaradorligi, postlar ish faoliyatiga ta’sir etuvchi omillar, tirbandlik, tovar va transport vositalari, bojxona nazorati.
MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARNI RIVOJLANISHIDA IJTIMOIY MUHITNING TA’SIRI
Maktabgacha yosh - bola psixik, nutqiy, ijtimoiy va jismoniy rivojlanishining eng dinamik davridir. Bu jarayonda biologik omillar bilan bir qatorda, bolaning o‘sib-ulg‘ayishida ijtimoiy muhit, ya’ni oilaning ma’naviy va iqtisodiy sharoiti, tarbiya uslubi, bog‘cha muhitining sifati, tengdoshlar bilan munosabatlar muhim rol o‘ynaydi. Tadqiqotlarning ko‘rsatishicha, ijobiy ijtimoiy muhitga ega bolalarda nutq rivoji, moslashuvchanlik va ijtimoiy ko‘nikmalar darajasi yuqori bo‘ladi, salbiy muhit esa kechikishlarga sabab bo‘lishi mumkin.
INSTITUTIONAL AND ORGANIZATIONAL-ECONOMIC MECHANISMS FOR ENHANCING ENTREPRENEURSHIP AND HANDICRAFTS IN MAHALLAS
Globalization and economic transformation have increased the importance of entrepreneurship and handicraft development in ensuring employment, diversifying income sources, and reducing poverty. In Uzbekistan, the “mahallabay” system, family entrepreneurship programs, and financial and tax incentives for craftsmen have strengthened local economic activity. However, existing organizational and economic mechanisms do not yet fully utilize the potential of mahallas. Therefore, the development of entrepreneurship at the mahalla level requires a comprehensive approach based on infrastructure, financial resources, human capital, institutional coordination, and digital transformation.
FIBER QUALITY TRAITS VARIABILITY AND SELECTION ASSESSMENT IN F₃ HYBRID GENERATIONS OF COTTON (GOSSYPIUM HIRSUTUM L.)
The article investigates fiber quality traits in five F₃ hybrid combinations of cotton. The experiments were conducted in comparison with the standard variety C-6524. The results showed that all F₃ combinations surpassed the control variety in fiber length, with the highest indicators recorded in F₃ Andijan-36 × Omad (33.9 mm) and F₃ Andijan-35 × Omad (33.8 mm) combinations. In terms of fiber yield, the F₃ Andijan-36 × Omad combination demonstrated the best result (38.8%), exceeding the control variety C-6524 (36.1%) by 2.7%.
cotton, F₃ generation, fiber length, fiber yield, micronaire, relative breaking strength, hybrid combination, selection.
THE DISTINCTIVE FEATURES OF FINANCIAL AND ACADEMIC AUTONOMY OF HIGHER EDUCATION INSTITUTIONS
This article examines the theoretical foundations, international practices, and development trends of financial and academic autonomy in higher education institutions. The study analyzes the institutional reforms implemented in Uzbekistan and identifies key challenges in strengthening university autonomy. Comparative analysis, content analysis, and systematic approaches were employed to investigate the relationship between financial independence, academic freedom, governance efficiency, and educational quality. The findings indicate that expanding institutional autonomy contributes significantly to improving competitiveness, innovation capacity, research productivity, and sustainable development of universities.
higher education, financial autonomy, academic autonomy, university governance, institutional development, educational quality.