DINIY LEKSIKANING LINGVISTIK XUSUSIYATLARI (UNING BOSHQA TURDAGI LUG‘AT QATLAMIDAN FARQLI VA O‘XSHASH JIHATLARI: EKZOTIK LEKSIKA, FRAZEOLOGIZMLAR, PAREMIOLOGIK BIRLIKLAR MISOLIDA)
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.15674412Keywords:
diniy leksika, frazeologik birliklar, ekzotik leksika, frazeologizmlar, paremiologik birliklar lingvistik tahlil, ramziy ifoda, metafora, simvolik obrazlar, madaniy qadriyatlar, urf-odat, milliy o‘zlik, badiiy adabiyot, ma’naviy qadriyatlar, estetik ifoda, sinonimiya, antonimiya, badiiy til, poetik struktura.Abstract
Mazkur maqola diniy leksikaning lingvistik xususiyatlari uning boshqa turdagi lug‘at qatlamidan farqli va o‘xshash jihatlarini ekzotik leksika, frazeologizmlar, paremiologik birliklar misolida keng tahlil qilishga bag‘ishlangan. Ushbu maqolada diniy leksika o‘zining semantik xususiyatlari bilan boshqa turdagi lug‘at qatlamidan ajralib turishi, bu so‘zlar odatda an’anaviy va rasmiy kontekstda ishlatilib, ko‘pincha chuqur ramziy ma’noga ega bo‘lishi, diniy leksikaning ma’nosi ko‘pincha kontekstual bo‘lib, u diniy matn yoki marosimning mazmuniga qarab o‘zgarishi mumkinligi, bu esa diniy leksikani semantik tahlil qilishda qiyinchilik tug‘dirishi, chunki uning ma’nosi faqat so‘zning lug‘aviy ma’nosi bilan cheklanmasligi, balki uning ramziy va diniy ahamiyati bilan bog‘liqligi, iymon va e’tiqod konseptlarining badiiy ijod va tilshunoslikdagi o‘rni, ularning madaniyat va milliy o‘zlikni shakllantirishdagi ahamiyatini ochib beruvchi muhim ilmiy manba hisoblanishi to‘g‘risida fikr yuritiladi.
References
“Ўзбек тилшунослиги масалалари” тўплами, СамГУ илмий асарлари, Тошкент, 1957.
B.Qo‘shoqova Diniy leksikani o‘rganishda turli yondashuvlar. TDPU Ilmiy axborotlari jurnali. 2020-y, 6-son. –b 237.
А. Нурмонов Ўзбек тилшунослиги тарихи. –Т.: Ўзбекистон, 2002. –Б.30.
Абдураҳмонов Ғ. Стилистик нормалар ҳақида // Ўзбек тили ва адабиёти, 1969, 6-сон. – 51 б.
Абдураҳмонов Ғ., Шукуров Ш. Ўзбек тилининг тарихий грамматикаси. – Тошкент, Ўқитувчи, 1973. – 320 б.
Баскаков Н.А. Структурные и функциональные стилистические модификации в современных тюркских языках// Развитие стилистических систем литературных языков народов СССР. – Ашхабад. 1968.
Бегматов Э., Бобоева А., Асомиддинова М., Умурқулов Б. Ўзбек нутқи маданияти очерклари. – Тошкент: Фан, 1988. – 192 б.
Виноградов В.В. Стилистика. Теория поэтической речи, Поэтика. – Москва, 1969. – 253 с.
Иброҳимов С., Шамсиев П. Навоий асарлари луғати. – Тошкент: Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриёти, 1972.
Каримов С. Ўзбек тилининг бадиий услуби. – Самарқанд: Зарафшон, 1992. – 140 б.
Каримов С. Ўзбек тилининг диний услуби ҳақида баъзи мулоҳазалар // Истиқлол йиллари: миллий-диний қадриятларнинг халққа қайтиши. Ўзбекистон Республикаси Имом ал-Бухорий халқаро жамғармасининг ЎзР. Мустақиллигининг 10 йиллигига бағишланган илмий- амалий анжуман материаллари. – Тошкент, 2001.
Каримов С. Ўзбек тилининг функционал стилистикаси. – Самарқанд: СамДУ нашри, 2010. – 192 б.
Кожина М.Н. Стилистика русского языка. – Москва: 1983, – 223 с.
Кожина М.Н., Дускаева Л.Р., Салимовский В.А. Стилистика русского языка. Электронный ресурс. Учебник, 4-е изд. – Москва: Флинта: Наука, 2008.
Кунгуров Р. Стилистика имени существительного в узбекском языке. – Ташкент, 1983. – 161 с.
М. Кенжабек. Ёшларга дил сўзларим. –Тошкент. Adabiyot, 2020.
М. Кенжабек. Номус жанггоҳи. –Тошкент. Oltin kitob, 2022.
М. Кенжабек. Ҳаёт садолари. –Тошкент. Qamar-media, 2022.
Макуховская М.,2002, Функционирование современного польского языка. Язык религии. Ополе, с. 369-367.
Махмараимова Ш. Ўзбек тили теоморфик метафораларининг қисқача концептуал луғати. – Тошкент: Чўлпон номидаги нашриёт-матбаа ижодий уйи, 2018.