O‘SMIRLARDA DEVIANT XULQ-ATVOR PSIXOPROFILAKTIKASI: MAZMUNI VA MOHIYATI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18723069Abstract
Bugungi globallashuv va tezkor ijtimoiy o‘zgarishlar sharoitida o‘smirlar muhitida kuzatilayotgan deviant xulq-atvor muammosi nafaqat psixologiya, balki pedagogika, sotsiologiya va huquqshunoslik fanlarining ham dolzarb tadqiqot obyektiga aylangan. O‘smirlik davri – shaxsning intensiv biologik, psixologik va ijtimoiy shakllanish bosqichi bo‘lib, aynan shu davrda qadriyatlar tizimi, ijtimoiy rol va xulq normalari shakllanadi. Mazkur jarayonning murakkabligi va ziddiyatlarga boyligi o‘smirni turli salbiy ta’sirlarga nisbatan sezgir holatga keltiradi. Natijada ayrim hollarda jamiyat tomonidan qabul qilingan axloqiy, huquqiy va ijtimoiy me’yorlardan og‘ish – ya’ni deviant xulq-atvor namoyon bo‘lishi mumkin.
References
Bogdanovich N.V., Delibalt V.V. Prophylaxis of deviant behavior of children and adolescents as a direction of psychologist's activity in educational institutions // Психология и право. – 2020. – Т. 10. – № 2. – С. 1–14.
Ermatova G.N. Formation of a system of prevention of deviant behavior of minors in modern Uzbekistan // International Journal of Social Sciences and Interdisciplinary Research. – 2022. – Vol. 1. – P. 128–135.
Ponomareva E.Yu. et al. Prevention of adolescents' deviant behaviour // SHS Web of Conferences. – 2021. – Vol. 113. – P. 00002.
Galič G.O., Karpushkina E.A. et al. Профилактика девиантного поведения детей и подростков // Известия Пензенского государственного педагогического университета. – 2010. – С. 127 (cited in multiple works).
Rachel C. et al. The Contribution of Parental Factors to Adolescents' Deviant Behaviour // Social Sciences. – 2022. – Vol. 11. – № 4. – P. 152.
World Health Organization. Mental health of adolescents // WHO Fact Sheet. – 2025 (updated).
UNICEF Uzbekistan. O‘zbekiston Respublikasida bolalar va o‘smirlar vaziyatining tahlili. – 2024. – P. 1–194.
O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi (Ichki ishlar vazirligi ma’lumotlari asosida). Jinoyatchilik statistikasi 2019–2023. – 2024.
Ichki ishlar vazirligi. Huquqbuzarlik bo‘yicha statistika (2022–2024).
Donchenko D.O. Профилактика девиантного поведения подростков в системе формирования социально-правовой компетентности // Социальное воспитание. – 2017 (updated citations 2021+).
Ničishina T.V. Профилактика девиантного поведения несовершеннолетних в школе и семье. – Минск, 2018.
UNICEF. Violence in the lives of children and adolescents. – 2017 (updated 2024).
O‘zbekiston Respublikasi Qonuni “Bolalarni zo‘ravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish to‘g‘risida”. – 2024.
Markova S. Coping strategies of adolescents with deviant behaviour // International Journal of Adolescence and Youth. – 2017. – Vol. 22. – № 3. – P. 344–355.
UNICEF. Global statistics on adolescent violence. – 2024.
Gatti U. Evidence-based psychosocial treatments of conduct problems in children and adolescents // Paediatrics and Child Health. – 2018 (updated 2023).
Shempeleva N.I. et al. Комплексная модель профилактики девиантного поведения // Вестник практической психологии образования. – 2022. – № 1.
Asieieva Y. Cyber-addiction psychoprophylaxis program // Amazonia Investiga. – 2021. – Vol. 10. – № 38.
O‘zbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi va UNICEF ma’lumotlari. – 2024.
Evstifeeva E.V. Features Of Deviant Behaviour Of Adolescents // European Proceedings of Social and Behavioural Sciences. – 2022.
Darvishi M. The Explanation of Adolescent Delinquent Behaviors Based on Jessor's Problem Behavior Theory // Frontiers in Psychiatry. – 2022. – Vol. 13.
Tozhibayev B. Youth Social Deviation in the Process of Reforms in Uzbekistan // Atlantis Press. – 2022. – P. 1–5.