INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA BILVOSITA TAQIQNING KOMMUNIKATIV STRATEGIYALARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/Keywords:
bilvosita taqiq, kommunikativ strategiya, pragmatika, direktiv nutq akti, inferensiya, ingliz va o‘zbek tillari, qiyosiy-tipologik tahlil.Abstract
Taqiq kategoriyasining lisoniy ifodasi nafaqat negativ imperativ va performativ konstruksiyalar bilan, balki adresatning xatti-harakatini bilvosita cheklovchi kommunikativ strategiyalar bilan ham amalga oshadi. Bilvosita taqiqda so‘zlovchining prohibitiv maqsadi maxsus taqiq fe’li yoki bo‘lishsiz buyruq shakli bilan ochiq ifodalanmaydi; adresat harakatining cheklanishi xabar, savol, baholash, sabab, oqibat, maslahat yoki taklif kabi birlamchi kommunikativ shakllar orqali anglashiladi. Ushbu tezisning maqsadi ingliz va o‘zbek badiiy nasridan to‘plangan misollar asosida bilvosita taqiqning asosiy kommunikativ strategiyalarini aniqlash va ularning ikki tildagi funksional-pragmatik xususiyatlarini qiyosiy tahlil qilishdir.
References
1. Руссинова Т.В. Особенности функционирования запрета: на материале русского и английского языков: дис. канд. филол. наук. – Саратов, 2006. – С. 5–8, 65–69, 86–89.
2. Сарайкина О.В. Репертуар языковых средств выражения семантики запрета: дис. ... канд. филол. наук. – Москва, 2007. – С. 119–143.
3. Потапова Т.Е. Экспликация запрета как «статусный» речевой акт//Lingua mobilis. – 2010. – № 5 (24). – С. 56–60.
4. Омельченко О.В. Директивные речевые акты предписания (разрешения) и запрета в религиозном дискурсе // Вопросы журналистики, педагогики, языкознания. – 2020. – Т. 39. – № 3. – С. 477–486. DOI: 10.18413/2712-7451-2020-39-3-477-486.
5.Ильинова Е.Ю., Цинкерман Т.Н. Прагматика коммуникативной тональности запрета в англоязычном воспитывающем общении//Актуальные проблемы филологии и педагогической лингвистики. – 2021. – № 3.–С. 52–56. DOI: 10.29025/2079-6021-2021-3-52-62.
6. Durst-Andersen P.V. The Russian Imperative as a Mirror of Societal Logic//Humanitarian Aspects. – 2019. – № 37. – P. 74–97.
7. Searle J.R. A Classification of Illocutionary Acts//Language in Society. – 1976. – Vol. 5. – No. 1. – P. 1–23.
8. Dahl R. The Collected Short Stories of Roald Dahl. Vol. II. – 1991.
9. A’zam E. Bayramdan boshqa kunlar: qissa va hikoyalar. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, 1988.
10. A’zam E. Otoyining tug‘ilgan yili: qissa va hikoyalar. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, 1981.
11.Qahhor A. Ayb kimda: hikoyalar. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi Davlat ilmiy nashriyoti, 2018.