QORAQALPOG‘ISTONDA FISKAL MARKAZSIZLASHTIRISH VA HUDUDIY BARQARORLIK MASALALARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/Keywords:
Fiskal markazsizlashtirish, fiskal federalizm, hududiy barqarorlik, mahalliy budjetlar, fiskal salohiyat, budjetlararo transfertlar, hududiy rivojlanish, Qoraqalpog‘iston, mahalliy boshqaruv, fiskal siyosat.Abstract
Mazkur tezisda Qoraqalpog‘iston Respublikasida fiskal markazsizlashtirishning hududiy ijtimoiy-iqtisodiy barqarorlikka ta’siri ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotda fiskal markazsizlashtirishning iqtisodiy mohiyati, fiskal federalizm nazariyasi bilan bog‘liqligi hamda xorijiy olimlarning ilmiy yondashuvlari o‘rganilgan. Xususan, Oates, Musgrave, Lessmann va Rodríguez-Pose kabi olimlarning fiskal markazsizlashtirishga oid qarashlari hududiy rivojlanish nuqtai nazaridan tahlil etilgan. Tadqiqot natijalari mahalliy budjet mustaqilligi, hududiy fiskal salohiyat va infratuzilmaga yo‘naltirilgan davlat xarajatlari hududiy iqtisodiy barqarorlikni ta’minlashda muhim omil ekanligini ko‘rsatadi. Shu bilan birga, Qoraqalpog‘iston Respublikasining ekologik va iqtisodiy xususiyatlari sababli budjetlararo transfertlarga yuqori darajada qaramlik сақланиб қолаётгани аниқланган. Tadqiqot yakunida hududiy fiskal siyosatni differensial yondashuv asosida takomillashtirish, mahalliy daromad bazasini kengaytirish hamda natijadorlikka asoslangan fiskal boshqaruv tizimini rivojlantirish bo‘yicha ilmiy xulosalar shakllantirilgan.
References
1. Hirschman, A.O. (1958) The Strategy of Economic Development. New Haven: Yale University Press.
2. Krugman, P. (1991) ‘Increasing returns and economic geography’, Journal of Political Economy, 99(3), pp. 483–499.
3. Lessmann, C. (2009) ‘Fiscal decentralization and regional disparity: Evidence from cross-section and panel data’, Dresden Discussion Paper Series in Economics, No. 08/09, pp. 1–36.
4. Musgrave, R.A. (1959) The Theory of Public Finance. New York: McGraw-Hill.
5. Myrdal, G. (1957) Economic Theory and Underdeveloped Regions. London: Duckworth.
6. Oates, W.E. (1972) Fiscal Federalism. New York: Harcourt Brace Jovanovich.
7. Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) (2016) Fiscal Decentralisation and Regional Disparities. Paris: OECD Publishing.
8. Perroux, F. (1955) ‘Note sur la notion de pôle de croissance’, Économie Appliquée, 8, pp. 307–320.
9. Rodríguez-Pose, A. and Ezcurra, R. (2010) ‘Does decentralization matter for regional disparities? A cross-country analysis’, Journal of Economic Geography, 10(5), pp. 619–644.
10. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi (2024) O‘zbekistonning hududiy statistik byulleteni. Toshkent.
11. O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi (2024) Hududiy byudjet va fiskal siyosat hisoboti. Toshkent.
12. Williamson, J.G. (1965) ‘Regional inequality and the process of national development’, Economic Development and Cultural Change, 13(4), pp. 1–84.
13. Yusupov, A. and Kallibekova, D. (2022) ‘Regional competitiveness and territorial differentiation in Karakalpakstan’, Science and Education in Karakalpakstan, 1(1), pp. 22–35.
14. Zokirov, S. (2024) Mintaqaviy iqtisodiyot. Tashkent: Turon Publishing.