SUG‘ORISH NASOS STANSIYALARIDA ENERGIYA TEJAMKOR TEXNOLOGIYALARNI QO‘LLASH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18618189Keywords:
nasos stansiyasi, energiya tejamkor texnologiyalar, sug‘orish tizimi, elektr energiyasi sarfi, foydali ish koeffitsienti, chastota boshqaruv qurilmasi, quvur tizimi, meva bog‘lariAbstract
Ushbu maqolada qishloq xo‘jaligida sug‘orish tizimlarining asosiy elementi hisoblangan nasos stansiyalarida energiya tejamkor texnologiyalarni qo‘llash masalalari tahlil qilingan. Tadqiqot obyekti sifatida suv chiqarish qobiliyati 630 m³/soat, suv ko‘tarish balandligi 53 m bo‘lgan, quvvati 315 kVt va aylanish tezligi 1500 ayl/min ga teng elektr dvigatel bilan jihozlangan nasos stansiyasi tanlangan. Nasos stansiyasi orqali 701 m uzunlikdagi va 319 mm diametrli bosim quvuri yordamida 56 gektar maydondagi 5–10 yillik meva bog‘lari sug‘oriladi. Tadqiqot jarayonida nasos agregatining gidravlik va energetik ko‘rsatkichlari baholanib, foydali ish koeffitsienti aniqlangan. Olingan natijalar asosida chastota boshqaruv qurilmalaridan foydalanish, quvur tizimini optimallashtirish hamda zamonaviy yuqori samarali nasos va elektr dvigatellarni joriy etish orqali elektr energiyasi sarfini kamaytirish imkoniyatlari asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari nasos stansiyalarining energetik samaradorligini oshirish va sug‘orish tizimlarida energiya resurslaridan oqilona foydalanishni ta’minlashga xizmat qiladi.
References
Mamajonov M., Nasos va nasos stansiyalari//Toshkent 2012. № 1. 55-63.
Mamajonov M., Xakimov A., Majidov T., Uralov B., Nasos va nasos stansiyalaridan amaliy mashg‘ulotlar//Andijon 2005. № 1. 72-73.
Shakirov B.M., Ermatov K.M., Abduxalilov O.A., Shakirov B.B., Eksperimentalnaya ustanovka po issledovaniyu tsentrobejnыx nasosov na kavitatsionnыy i gidroabrazivnыy iznos.// Mejdunarodnыy nauchnыy jurnal. 2022, № 5, s.692-697.
Shakirov B.M., Abduxalilov O.A., Sirochov A.M., Carrying out hydraulic calculation of the aquifer of pumping stations and work with sediments (in the example of the Ulugnor pumping station)// Eurasian Journal of Engineering and Technology. 2022, № 4, s.88-92.
Shakirov B.M., Abduxalilov O.A., Teshaboyev B.R., Ekin –tikin nasos stansiyasining suv olish inshootidagi gidravlik qarshiliklarini xisoblash usulini takomillashtirish.// Proceedings of International Conference. 2023, №6, s.210-217.
Abdullayev A.A., Qdirov B.Sh. Sug‘orish tizimlarida nasos stansiyalarining energetik samaradorligi. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2020.
Karimov R.X., Mamatqulov S.J. Nasos agregatlari va gidravlik hisoblar asoslari. – Toshkent: O‘zbekiston, 2019.
Cherkasskiy V.M. Nasoslar va nasos stansiyalari. – Moskva: Energoatomizdat, 2018.
Gülich J.F. Centrifugal Pumps. – Berlin: Springer, 2014.
Stepanoff A.J. Centrifugal and Axial Flow Pumps: Theory, Design, and Application. – New York: Wiley, 2016.
Lazarkiewicz S., Troskolański A.T. Pump Handbook. – London: Butterworth-Heinemann, 2017.
ISO 14414:2019. Pumps — System energy assessment. – International Organization for Standardization, Geneva.
IEC 60034-30-1:2014. Rotating electrical machines – Efficiency classes of line operated AC motors (IE code).
Smith R., Brown L. Energy Efficiency in Irrigation Pumping Systems. – Journal of Irrigation Engineering, Vol. 145, No. 3, 2019
