BANK KAPITALINI BOSHQARISH TIZIMI VA UNING TARKIBINI TAKOMILLASHTIRISH.
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.16359937Keywords:
Bank kapitali, kapitalni boshqarish, yadro kapital (Tier 1), qo‘shimcha kapital (Tier 2), kapital yetarliligi, Basel III, ICAAP, riskga asoslangan boshqaruv, stress-test, kapital diversifikatsiyasi, moliyaviy barqarorlik, strategik kapital siyosati, O‘zbekiston tijorat banklari, raqamli xavflar, kapital zaxiralari.Abstract
Bank kapitali tijorat banklarining moliyaviy barqarorligi, risklarni qamrab olish qobiliyati va faoliyatini kengaytirish imkoniyatlarining asosi hisoblanadi. Mazkur tezisda bank kapitalining tuzilmasi, uni boshqarishning nazariy asoslari hamda amaliy jihatlari tahlil qilinadi. Xususan, Basel III standartlari doirasida yadro va qo‘shimcha kapital elementlari, kapital yetarliligini baholash tizimlari (ICAAP) va stress-testlar asosida riskga mos boshqaruv strategiyalari o‘rganiladi. O‘zbekiston bank tizimida mavjud kapital strukturasining zaif tomonlari, kapital zaxiralari yetishmovchiligi, diversifikatsiyalash darajasi va xalqaro moliyaviy vositalardan foydalanish holatlari amaliy misollar asosida ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, bank kapitalini boshqarish tizimini takomillashtirish uchun kapital tarkibini diversifikatsiyalash, raqamli xavflarga tayyorlikni oshirish va strategik kapital siyosatini joriy etish zarurligi ta’kidlanadi. Taklif etilgan chora-tadbirlar banklar moliyaviy barqarorligini mustahkamlashga xizmat qiladi.
References
Basel Committee on Banking Supervision (2019). Basel III: Finalising post-crisis reforms. Bank for International Settlements.
Mishkin, F.S. (2021). The Economics of Money, Banking and Financial Markets. 12th ed. Pearson Education.
Saunders, A. and Cornett, M.M. (2020). Financial Institutions Management: A Risk Management Approach. 10th ed. McGraw-Hill Education.
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (2024). Tijorat banklarining moliyaviy barqarorligini ta’minlash bo‘yicha hisobot. Toshkent.
IMF (2022). Uzbekistan: Financial System Stability Assessment. International Monetary Fund.
Karimov, N. (2023). “Kapital yetarliligi va bank risklari”. Moliyaviy Tahlil jurnali, №3, 45-52.
Bholat, D. et al. (2015). Capital regulation and risk-based supervision. Bank of England.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ-60-sonli qarori (2022). Bank-moliya sohasini rivojlantirish strategiyasi 2022–2026-yillar.
World Bank (2023). Uzbekistan Financial Sector Review. Washington, DC: World Bank.
Abdullayev, I. (2024). “Bank kapitali tarkibini diversifikatsiyalash mexanizmlari”. Iqtisodiyot va Moliyaviy Tadqiqotlar, №2, 70-77.
OECD (2021). Banking regulation and capital adequacy frameworks. Paris: OECD Publishing.
Central Bank of Uzbekistan (2023). Annual Banking Sector Report. Tashkent.
Ergashev, A. (2022). “Banklarda stress-test tizimini joriy etishning dolzarbligi”. Bank Ishlari, №4, 33–39.
