"DORI VOSITALARINING NOTOʻGʻRI ISTEʼMOLI: MUOMMOLAR VA PROFILAKTIKA YOʻLLARI", - ANTIBIOTIKLAR VA ULARNI OʻZBOSHIMCHALIK BILAN QABUL QILISH OQIBATLARI

Authors

  • Sevinch Xolmamatova Toshkent tibbiyot akademiyasi Termiz filiali Pediatriya fakulteti farmatsiya yoʻnalishi 1-bosqich talabasi

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.15347762

Keywords:

antibiotiklar, dori vositalari, o‘zboshimchalik, salbiy oqibatlar, dorixona, profilaktika, farmatsevtika, sog‘liqni saqlash, tibbiy savodsizlik, infektsiyalar, muvofiqlashtirilmagan davolanish, rezistentlik, noto‘g‘ri foydalanish, nazorat mexanizmlari, telemeditsina, axborot vositalari, tibbiy madaniyat, dori ta’siri, farmatsevt nazorati, sog‘lom turmush tarzi

Abstract

Bugungi kunda dori vositalarining, ayniqsa antibiotiklarning o‘zboshimchalik bilan qo‘llanishi jahon sog‘liqni saqlash tizimi oldida dolzarb muammo sifatida maydonga chiqmoqda. Ko‘pgina hollarda bemorlar vrach tavsiyasisiz, faqatgina tanishlar, internet yoki avvalgi tajriba asosida o‘zlariga dori yozib, o‘z holicha davolanishga harakat qiladilar. Bu holat, ayniqsa, antibiotiklar bilan bog‘liq bo‘lgan holatlarda jiddiy oqibatlarga olib kelishi mumkin: dori moddalarga qarshilik (rezistentlik) kuchayadi, kasalliklar surunkali shaklga o‘tadi, nojo‘ya ta’sirlar ortadi va aholi orasida dorilarga ishonchsizlik paydo bo‘ladi. Mazkur maqolada dori vositalarining noto‘g‘ri va o‘zboshimcha iste’molining asosiy sabablari, ayniqsa aholining tibbiy savodxonlik darajasining pastligi, tibbiy xizmatga bo‘lgan ishonchsizlik, dorixonalardagi nazoratsiz savdo holatlari chuqur tahlil qilinadi.

References

Ventola, C. L. (2015). “The antibiotic resistance crisis: part 1: causes and threats.” Pharmacy and Therapeutics, 40(4), 277–283.

World Health Organization. (2021). Antimicrobial resistance: Global report on surveillance. Geneva: WHO.

SSV Matbuot xizmati. (2023). “Dorixonalar faoliyatiga oid tahliliy hisobot.” www.sanepid.uz

O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. (2022). “Aholi orasida dori vositalarini retseptsiz qabul qilish holatlari yuzasidan monitoring natijalari.”

Ross, J. S., & Krumholz, H. M. (2013). “Prescribed drugs and their unexpected harms.” BMJ, 346, f2399.6. ВОЗ (Всемирная организация здравоохранения). "Лекарственная грамотность населения: рекомендации и стратегии", 2022.

World Health Organization. “Antibiotic resistance.” WHO Fact Sheets, 2021. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/antibiotic-resistance

O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. “Antibiotiklardan oqilona foydalanish milliy dasturi”, Toshkent, 2023.

Ventola, C. Lee. "The antibiotic resistance crisis: part 1: causes and threats." Pharmacy and Therapeutics, vol. 40, no. 4, 2015, pp. 277–283.

Davies, Julian, and Dorothy Davies. "Origins and evolution of antibiotic resistance." Microbiologia e Biotecnologia, vol. 3, 2010.11. World Health Organization (WHO). Antibiotic resistance. 2024. Available at: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/antibiotic-resistance

Ventola, C. Lee. "The antibiotic resistance crisis: part 1: causes and threats." Pharmacy and Therapeutics 40.4 (2015): 277.

Khatib, R., et al. "Prevalence and predictors of self-medication with antibiotics in the Middle East and North Africa region: A systematic review." Antimicrobial Resistance & Infection Control, 2020.

O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni Saqlash Vazirligi. Antibiotiklar bo‘yicha milliy qo‘llanma. Toshkent, 2022.

Hadi, Mohammad Amin, et al. "Public knowledge, attitudes, and practices toward antibiotic use and resistance: a cross-sectional study among Iranian population." BMC Public Health 21.1 (2021): 1–10.16. World Health Organization. (2022). Addressing the misuse of medicines and antimicrobial resistance. Geneva: WHO Press.

O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. (2023). Aholining dori vositalaridan foydalanish madaniyatini oshirish bo‘yicha chora-tadbirlar. Toshkent: SSV nashriyoti.

Bekmurodov, A. (2021). "Dori vositalari va ularning jamiyat salomatligidagi o‘rni." O‘zbekiston farmatsevtika jurnali, 3(45), 22–29.

Downloads

Published

2025-05-05

How to Cite

Xolmamatova, S. (2025). "DORI VOSITALARINING NOTOʻGʻRI ISTEʼMOLI: MUOMMOLAR VA PROFILAKTIKA YOʻLLARI", - ANTIBIOTIKLAR VA ULARNI OʻZBOSHIMCHALIK BILAN QABUL QILISH OQIBATLARI. Theoretical Aspects in the Formation of Pedagogical Sciences, 4(10), 5-15. https://doi.org/10.5281/zenodo.15347762