LEKSIK BIRLIKLARNING IDEOGRAFIK TALQINI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.15688997Keywords:
O‘zbek tili, ideografik talqin, leksik ma’noshunoslik, semantik sohalar, lug‘atshunoslik, kognitiv tilshunoslikAbstract
Ushbu maqola o‘zbek tilidagi leksik birliklarning ideografik talqinini o‘rganib, so‘zlarning bevosita referentlaridan tashqari, qanday qilib tizimli tushunchaviy ma’nolarni ifoda etishini tahlil qiladi. Muhokama zamonaviy o‘zbek va xalqaro adabiyotlarga tayanib, leksikografiya, kognitiv semantika va kompyuter tilini qayta ishlash sohasidagi so‘nggi lingvistik tadqiqotlarga asoslanadi. Asosiy e’tibor semantik maydonlarga, madaniy o‘ziga xoslikka hamda leksemalarning ham ona tili, ham qiyosiy tilshunoslik nuqtai nazaridan o‘zgaruvchan talqinlariga qaratiladi. Shuningdek, maqolada ideografik tahlilning tarjima, lug‘atshunoslik va til o‘rganish uchun ahamiyati ko‘rib chiqiladi, bunda o‘zbek tilshunoslik maydonida texnologik integratsiyaga alohida e’tibor beriladi.
References
Axmedova, M. B. (2023). O‘zbek tilshunosligida semantik maydon: ilmiy tadqiqotlar tahlili. Markaziy Osiyo adabiyot, falsafa va madaniyat jurnali, 4(12), 89–94.
Baxtiyorov, M. Y. (2021). Semantik o‘zgarishlarning kognitiv ahamiyati (o‘zbek va ingliz tillaridagi leksik birliklar misolida). Filologiya fanlari bo‘yicha zamonaviy tadqiqotlar jurnali, 2(11), 44–47.
Eshboyeva, F. (2023). O‘zbek tilidagi shevaga oid so‘zlar va ularning semantik tahlili haqida. Ta’lim fanlari bo‘yicha ilmiy tadqiqotlar va tendensiyalar jurnali, 2(3), 117–121.
Sadikova, S. A. (2024a). Ingliz va o‘zbek tillaridagi ideografik lug‘atlarning semantik maydonlari. Efiopiya xalqaro ko‘p tarmoqli tadqiqotlar jurnali, 11(11), 526–528.
Sadikova, S. A. (2024b). Ingliz va o‘zbek tillarida ideografik lug‘atlar yaratish jarayonlari, usullari va ularning samaradorligi. Ethiopian International Journal of Multidisciplinary Research, 11(11), 522–525.
Salaev U., Kuriyozov E., Gómez Rodríguez C. (2022). SimRelUz: O‘zbek tili uchun semantik baholash ma’lumotlar to‘plami sifatida o‘xshashlik va aloqadorlik ko‘rsatkichlari. arXiv. https://arxiv.org/abs/2205.04522
Sharipov M., Yuldashov O. (2022). UzbekStemmer: O‘zbek tili uchun qoidalarga asoslangan so‘z negizini aniqlash algoritmining ishlab chiqilishi. arXiv. https://arxiv.org/abs/2210.05762
Salaev U. (2024). UzMorphAnalyser: Qo‘shimchalardan foydalangan holda o‘zbek tili uchun morfologik tahlil modeli. arXiv. https://arxiv.org/abs/2401.01893
UzWordNet. (2024). Ingliz va o‘zbek tillari uchun ikki tilli tezaurusni ishlab chiqish tahlili. https://til.gov.uz
