ONA TILI FAQAT DARSLIKLARDA QOLADIMI? UY VA KO`CHA NUTQI O`RTASIDAGI TAFOVUT
DOI:
https://doi.org/10.5281/Keywords:
ona tili, adabiy til, nutq kompetensiyasi, uy nutqi, ko‘cha nutqi, sotsiolingvistika, nutq madaniyati, til ta’limi, sheva, kommunikativ yondashuv.Abstract
Ona tilini o‘qitish jarayonida adabiy til me’yorlari bilan o‘quvchilarning kundalik hayotda qo‘llaydigan uy va ko‘cha nutqi o‘rtasidagi tafovut sotsiolingvistik hamda pedagogik nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Shuningdek, oilaviy muhit, sheva, jargon, ommaviy axborot vositalari va ijtimoiy tarmoqlarning yoshlar nutqiga ta’siri ilmiy adabiyotlar asosida yoritiladi. Tadqiqot davomida mavzuga oid mahalliy va xorijiy ilmiy manbalar qiyosiy tahlil qilinib, adabiy til kompetensiyasini shakllantirishda mavjud muammolar aniqlanadi. Ona tili ta’limida nazariy bilim bilan amaliy nutq o‘rtasidagi uzviylikni ta’minlash, o‘quvchilarda adabiy nutq madaniyatini rivojlantirish hamda ta’lim jarayoniga zamonaviy kommunikativ yondashuvlarni joriy etish zarurligi asoslab beriladi. Tadqiqot natijalari ona tili ta’limi samaradorligini oshirish va o‘quvchilarning adabiy tilda erkin muloqot qilish ko‘nikmalarini rivojlantirishga xizmat qiluvchi ilmiy-amaliy tavsiyalarni ishlab chiqishga asos bo‘lib xizmat qiladi.
References
1. Fishman, J. A. (1972). The Sociology of Language: An Interdisciplinary Social Science Approach to Language in Society. Rowley, MA: Newbury House Publishers.
2. Hymes, D. (1972). On Communicative Competence. In J. B. Pride & J. Holmes (Eds.), Sociolinguistics. Harmondsworth: Penguin Education.
3. Labov, W. (1972). Sociolinguistic Patterns. Philadelphia: University of Pennsylvania Press.
4. Mahmudov, N. (2013). O‘qituvchi nutqi madaniyati. Toshkent: O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi.
5. Nurmonov, A. (2012). Tilshunoslik nazariyasi. Toshkent: Akademnashr.
6. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. (2019). O‘zbekiston Respublikasida o‘zbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzi va mavqeini tubdan oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida. PF–5850-son Farmon.
7. O‘zbekiston Respublikasining "Davlat tili haqida"gi Qonuni. (1989, yangi tahriri – 1995).
8. Rahmatullayev, Sh. (2006). Hozirgi adabiy o‘zbek tili. Toshkent: Universitet.
9. Yo‘ldoshev, B. (2017). Nutq madaniyati. Toshkent: Tafakkur.
