РАҚАМЛИ ДАЛИЛЛАРНИ ОЛИШ ВА ПРОЦЕССУАЛ РАСМИЙЛАШТИРИШ БИЛАН БОҒЛИҚ БУГУНГИ КУНДАГИ АМАЛИЁТ: МУАММО ВА ЕЧИМЛАР
DOI:
https://doi.org/10.5281/Keywords:
рақамли далил, ISO/IEC 27037, Cellebrite, EnCase, FTK, рақамли из, блокчейн, крипто-актив, процессуал расмийлаштириш.Abstract
мақолада кибержиноятни тергов қилишда рақамли далилларнинг ҳуқуқий табиати ва уларни процессуал расмийлаштириш амалиёти атрофлича таҳлил қилинган. Мақолада бугунги кунда рақамли далилларни олишда юзага келаётган тизимли муаммолар — ҳудудларда махсус криминалистик техникалар (FTK, EnCase, Cellebrite) ва малакали экспертларнинг етишмаслиги, процессуал қонунчиликдаги номукаммалликлар очиб берилган ҳамда уларни бартараф этиш бўйича илмий асослантирилган таклиф ва тавсиялар илгари сурилган.
References
1.Рустамбаев М.Х. Рақамли макондаги жиноятчилик ва унга қарши курашишнинг долзарб муаммолари // Юридик фанлар ахборотномаси. – Тошкент, 2024. – № 2. – Б. 15-22.
2.Тўраев А.А. Киберкриминалистика асослари: Терговчи ва экспертлар учун услубий қўлланма. – Тошкент: ТДЮУ нашриёти, 2023. – 180 б.
3.Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-процессуал кодекси // Ўзбекистон Республикаси Қонунчилик маълумотлари миллий базаси (Lex.uz). – [Электрон манба]. – URL: https://lex.uz/docs/111463 (Мурожаат қилинган сана: 22.05.2026).
4.Каримов Б.Р. Жиноят процессида рақамли далилларнинг ўзига хос хусусиятлари ва уларни баҳолаш мезонлари // Одил судлов. – 2025. – № 4. – Б. 34-41.
5.Пулатов Б.Х. Электрон маълумотлар ва рақамли изларни процессуал мустаҳкамлаш тартиби // Ҳаёт ва Қонун. – 2024. – № 1. – Б. 52-58.
6.O‘z DSt ISO/IEC 27037:2017. Ахборот технологияси. Хавфсизликни таъминлаш усуллари. Рақамли исботларни идентификация қилиш, йиғиш, олиш ва сақлаш бўйича раҳбарий кўрсатмалар // Ўзбекистон стандартлаштириш, сертификатлаштириш ва техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги (Standard.uz). – [Электрон манба]. – URL: https://www.standart.uz (Мурожаат қилинган сана: 22.05.2026).
7.Саидов Ш.Т. Кибержиноятларни тергов қилишда аппарат-дастурий мажмуалардан фойдаланиш амалиёти: Муаммо ва ечимлар // Ўзбекистон ҳуқуқни муҳофаза қилиш академияси хабарномаси. – 2025. – № 3. – Б. 78-85.
8.Мирзаев У.Д. Наркотик воситаларнинг виртуал савдоси ва крипто-активлар айланмасини ҳуқуқий тартибга солиш масалалари // Жамият ва инновациялар. – 2024. – Том 5, № 2. – Б. 112-119.
9.Расулов Х.К. Суд экспертизасида рақамли криминалистиканинг ривожланиш истиқболлари // Хадича Сулаймонова номидаги Республика суд экспертизаси маркази илмий ишлари тўплами. – Тошкент, 2023. – Б. 45-51.
10.Глобал киберхавфсизлик ва рақамли далилларнинг трансчегаравий хусусиятлари: Халқаро тажриба ва Ўзбекистон амалиёти // Электрон ҳуқуқий журнал. – 2025. – № 6. – [Электрон манба]. – URL: https://www.legaljournal.uz (Мурожаат қилинган сана: 22.05.2026).
