KURBANBAY JIRAV REPERTUARINDA KARAKALPAK ÖRF ÂDETLERİ VE KÜLTÜREL UNSURLARINA BİR BAKIŞ
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.15709101Keywords:
Kırk Kız Destanı, Karakalpak, kadın, kültür, kültürel miras, örf âdet.Abstract
Kırk Kız destanı, Kıpçak boyuna bağlı Karakalpakların destanıdır. Destanın başlıca kahramanları kadın/kızlardır. Epik destanlar içinde bildiğimiz kadarıyla kahramanları kadın olan tek destan, Kırk Kız destanıdır. Bir anlamda Türk amazonlarının haricî düşmanlarla ve dâhilî rakiplerle mücadelesini konu alan destan, aynı zamanda Karakalpak ve diğer Türk halklarının kültüründen, değerlerinden, gelenek ve göreneklerinden de izler taşımaktadır. Biz, yazımızda adı geçen destandan ve destan içinde bulunan kültürel ögelerden, örf âdetlerden söz edecek; kültürel değerlerin korunması ve yaşatılması bağlamında kadın/kızların rol ve davranış biçimlerini ortaya koymaya çalışacağız.
References
Bahadırova Sarıgul. «Qaraqalpaq xalıq dästanları «Qırıq qız», «Alpamıs», «Qoblan», «Edige». –Taşkent, Anorbooks, 2024.
Däwqaraev Näjim. 1977. Şığarmalarınıñ tolıq jıynağı, 2-tom. Nökis: “Qaraqalpaqstan”.
«Qaraqalpaq folklorı» 100 tomlıq. 9-13-tomlar, «Qırıq qız» (9-tom). –Taşkent: Ma’neviyat, 2009. 4-bet
«Qırıq Qız» (Qurbanbay Jıraw varyantı). «Qaraqalpaq folklorı» (VI. Tom). 1980. Nökis: “Karakalpakstan” baspası.
«Qırıq Qız» (Qıyas Jıraw varyantı). 1993. Nökis: “Qaraqalpaqstan”.
«Kırk Kız» Destanı. Metin-Aktarma, (Hazırlayan Ceyhun Vedat Uyğur). 2025. Ankara: TDK Yayınları.
