15-17 YOSHLI O’SMIRLARDA YASHIRIN ARTERIAL GIPERTENZIYANING STRESS OMILLARI VA PSIXO-FIZIOLOGIK FUNKSIYALAR BILAN BOG’LIQLIGI.

Authors

  • Mavjuda Abdirazzaqova Osiyo Xalqaro Universiteti Tibbiyot fakulteti. Davolash ishi ta’lim yunalishi 3-bosqich talabasi. ,,Samarqand – 2020 “ Xalqaro fan olimpiadasi g’olibasi. ,,Avitsenna izdoshlari – 2026 “ Xalqaro fan olimpiadasi g’olibasi. ,, Asia International University” grant sohibasi.
  • Kamol Nararov Ilmiy rahbar: Ortoped, Travmatolog shifokor.

DOI:

https://doi.org/10.5281/

Keywords:

Yashirin arterial gipertenziya, arterial qon bosimi, oʻsmirlar, 15–17 yosh, stress omillari, psixo-fiziologik funksiyalar, sutkalik arterial qon bosimi monitoringi (SABM), yurak-qon tomir tizimi, xavf omillari, profilaktika.

Abstract

Soʻnggi yillarda arterial gipertenziya nafaqat kattalar, balki oʻsmirlar salomatligi uchun ham dolzarb muammoga aylanmoqda. Jahon maʼlumotlariga koʻra, bolalar va oʻsmirlar orasida arterial gipertenziyaning tarqalishi 4–6% ni tashkil etadi va soʻnggi yigirma yil davomida deyarli ikki baravar oshgan. Yashirin arterial gipertenziya esa oʻsmirlarda 2–13% gacha uchrab, klinik belgilar yaqqol namoyon boʻlmagani sababli koʻpincha oʻz vaqtida aniqlanmaydi hamda kelajakda yurak-qon tomir asoratlari rivojlanish xavfini oshiradi.

References

1. Flynn J.T., Urbina E.M., Brady T.M., et al. Ambulatory Blood Pressure Monitoring in Children and Adolescents: 2022 Update: A Scientific Statement From the American Heart Association. Hypertension. 2022.

2. Lurbe E., Agabiti-Rosei E., Cruickshank J.K., et al. Joint statement for assessing and managing high blood pressure in children and adolescents. Frontiers in Pediatrics. 2023;11:1140357.

3. Bamnawat H., Singh K., Mittal A., et al. Ambulatory blood pressure monitoring for unmasking hypertension among adolescents with stress. BMJ Paediatrics Open. 2022;6(Suppl 1):A5.1.

4. Flynn J.T., Kaelber D.C., Baker-Smith C.M., et al. Clinical Practice Guideline for Screening and Management of High Blood Pressure in Children and Adolescents. Pediatrics. 2017.

5. World Health Organization. Hypertension. Geneva: WHO; 2023.

6. American Heart Association. Ambulatory Blood Pressure Monitoring in Children and Adolescents. 2022.

7. Frontiers in Pediatrics. Hypertension in Children and Adolescents: A Position Statement From a Panel of Multidisciplinary Experts. 2021.

8. Indian Pediatrics. American Academy of Pediatrics Clinical Practice Guidelines for Screening and Management of High Blood Pressure in Children and Adolescents. 2019.

9. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi. Arterial gipertenziya boʻyicha milliy klinik tavsiyalar. Toshkent, 2023.

10. European Society of Hypertension. Guidelines for the management of high blood pressure in children and adolescents. European Heart Journal.

Downloads

Published

2026-07-14

How to Cite

Abdirazzaqova , M., & Nararov , K. (2026). 15-17 YOSHLI O’SMIRLARDA YASHIRIN ARTERIAL GIPERTENZIYANING STRESS OMILLARI VA PSIXO-FIZIOLOGIK FUNKSIYALAR BILAN BOG’LIQLIGI. Development and Innovations in Science, 5(10), 56-62. https://doi.org/10.5281/