VEGETATIV OLIY MARKAZLAR VA ULARNING FUNKSIONAL FAOLIYATI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.17839599Keywords:
vegetativ nerv tizimi, oliy markazlar, gipotalamus, limbik tizim, simpatik tizim, parasimpatik tizim, homeostaz, neyrofiziologiya, termoregulyatsiya, vegetativ funksiyalar.Abstract
Ushbu maqolada vegetativ (avtonom) nerv tizimining oliy markazlari, ularning tuzilishi, fiziologik ahamiyati hamda organizmdagi muhim homeostatik jarayonlarni boshqarishdagi o‘rni yoritilgan. Ayniqsa gipotalamus, limbik tizim, miya po‘stlog‘i va miya ustuni strukturalarining o‘zaro integratsiyasi, vegetativ funksiyalarni markaziy tartibga solish mexanizmlari hamda simpatik va parasimpatik bo‘limlar faoliyatining neyrofiziologik asoslari tahlil qilingan. Shuningdek, vegetativ oliy markazlar faoliyatining buzilishi oqibatida yuzaga keladigan funksional holatlar, stress reaksiyalari, yurak-qon tomir, nafas olish, termoregulyatsiya va endokrin tizimdagi o‘zgarishlar ilmiy adabiyotlar asosida ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari vegetativ tizimning markaziy boshqaruv tamoyillarini chuqur anglash va amaliy tibbiyotda qo‘llash imkoniyatlarini kengaytirishga xizmat qiladi.
References
Guyton A.C., Hall J.E. Textbook of Medical Physiology. Elsevier, 2020.
Purves D. et al. Neuroscience. Oxford University Press, 2018.
Kandel E.R., Schwartz J.H., Jessell T.M. Principles of Neural Science. McGraw-Hill, 2021.
Benarroch E.E. Central Autonomic Network: Functional Organization and Clinical Correlations. Neurology, 1993.
Bear M.F., Connors B.W., Paradiso M.A. Neuroscience: Exploring the Brain. Wolters Kluwer, 2016.
Шульговский В.В. Физиология нервной системы. Москва: МГУ, 2019.
Мирзабеков А.М., Арипов О.М. Inson fiziologiyasi. Toshkent: Fan nashriyoti, 2021.
