BANKLAR VA KRIPTOVALYUTALAR: O'ZARO MUNOSABATLAR VA XAVF-XATARLAR

Authors

  • Shaxnoza Ahadova O‘zbekiston Respublikasi Bank-Moliya Akademiyasi magistranti.

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.16752898

Keywords:

Banklar, kriptovalyutalar, blokcheyn texnologiyasi, raqamli aktivlar, regulyatsiya, moliyaviy barqarorlik, xavf-xatarlar, markaziy bank raqamli valyutasi (CBDC), moliyaviy innovatsiyalar, raqamli transformatsiya, AML/CFT, DeFi, stablecoinlar, tokenlashtirish, kriptotizimlar.

Abstract

Ushbu ilmiy tezisda zamonaviy bank tizimi va kriptovalyutalar o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlar, ularning moliyaviy muhitdagi integratsiyasi hamda yuzaga keladigan asosiy xavf-xatarlar har tomonlama o‘rganiladi. An’anaviy bank tizimi markazlashgan boshqaruvga asoslangan bo‘lsa, kriptovalyutalar markazlashmagan va ochiq kodli texnologiyalar asosida faoliyat yuritadi. Mazkur qarama-qarshi yondashuvlar banklarning regulyativ roli, to‘lov tizimlaridagi ishtiroki va mijozlar bilan ishlash amaliyotiga jiddiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Tadqiqotda banklar tomonidan kriptoaktivlarga nisbatan shakllanayotgan strategiyalar, ularni qabul qilish yoki qarshilik ko‘rsatish holatlari, shuningdek, moliyaviy barqarorlik, AML/CFT xavflari va texnologik risklar yoritiladi. O‘zbekiston va boshqa davlatlar tajribasi asosida takliflar ishlab chiqiladi.

References

Nakamoto, S. (2008). Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System. [Online] Available at: https://bitcoin.org/bitcoin.pdf [Accessed 28 Jul. 2025].

Chainalysis. (2024). Global Crypto Adoption Index 2024. [Online] Available at: https://www.chainalysis.com [Accessed 29 Jul. 2025].

Statista. (2024). Number of cryptocurrency users worldwide from 2016 to 2024. [Online] Available at: https://www.statista.com [Accessed 28 Jul. 2025].

International Monetary Fund (IMF). (2023). The Rise of Central Bank Digital Currencies: Drivers and Policy Frameworks. IMF Fintech Notes, No. 2023/002.

Basel Committee on Banking Supervision. (2023). Prudential treatment of cryptoasset exposures. Bank for International Settlements.

Financial Action Task Force (FATF). (2023). Updated Guidance for a Risk-Based Approach to Virtual Assets and Virtual Asset Service Providers. [Online] Available at: https://www.fatf-gafi.org [Accessed 27 Jul. 2025].

World Bank. (2022). The Impact of Digital Currencies on Financial Systems. [Online] Available at: https://www.worldbank.org [Accessed 26 Jul. 2025].

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. (2024). Raqamli so‘m konsepsiyasi: birinchi bosqich natijalari. Toshkent.

Raqamli texnologiyalar vazirligi. (2023). Kriptoaktivlar bo‘yicha huquqiy tartibot va litsenziyalash jarayonlari. Toshkent.

Karimov, B. (2022). “Kriptovalyutalarning bank tizimiga ta’siri: O‘zbekiston tajribasi”. Moliyaviy izlanishlar jurnali, 1(2), 45-57.

Aliyev, S. (2023). “Kriptovalyutalar va an’anaviy moliyaviy institutlar o‘rtasidagi raqobat”. Markaziy Osiyo iqtisodiy sharhlari, 4(1), 67–74.

BIS (Bank for International Settlements). (2023). CBDCs in Emerging Economies: Innovation versus Stability. BIS Papers No. 127.

European Central Bank (ECB). (2023). Crypto-assets: developments and policy implications. Occasional Paper Series, No. 301.

Gans, J.S. and Halaburda, H. (2022). Platforms and Blockchain. MIT Press.

Tapscott, D. and Tapscott, A. (2018). Blockchain Revolution: How the Technology Behind Bitcoin Is Changing Money, Business, and the World. Penguin..

Downloads

Published

2025-08-05

How to Cite

Ahadova, S. (2025). BANKLAR VA KRIPTOVALYUTALAR: O’ZARO MUNOSABATLAR VA XAVF-XATARLAR. Current Approaches and New Research in Modern Sciences, 4(13), 10-15. https://doi.org/10.5281/zenodo.16752898