SOVET SPORT MAKTABIDAN FUTBOL AKADEMIYASIGACHA: O‘ZBEKISTONDA YOSHLAR ZAXIRASINI TAYYORLASHDAGI DAVOMIYLIK VA INSTITUTSIONAL UZILISHLAR
DOI:
https://doi.org/10.5281/Keywords:
yosh futbolchi, sport maktabi, futbol akademiyasi, seleksiya, murabbiy, sport zaxirasi, institutsional davomiylik, dual ta’lim, professional klubAbstract
Tezisda O‘zbekistonda yosh futbolchilarni tayyorlash tizimining sovet davridagi bolalar-o‘smirlar sport maktablari va sport-internatlar modelidan mustaqillik yillaridagi futbol akademiyalari, murabbiylarni litsenziyalash va bosqichli seleksiya tizimiga o‘tishi qiyosiy-tarixiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda ikki davrni mutlaq qarama-qarshi qo‘yishdan voz kechilib, tashkiliy intizom, muntazam mashg‘ulot va musobaqa piramidasidagi davomiyliklar hamda individual rivojlanishni qayd etish, tibbiy monitoring, dual ta’lim va professional klubga o‘tish mezonlaridagi uzilishlar ajratiladi. Asosiy muammo yangi muassasalar sonida emas, sport maktabi, akademiya va klub o‘rtasidagi mas’uliyatning bir-biriga ulanmaganida ekani asoslanadi. Futbolchining yagona rivojlanish pasporti, hududiy seleksiya auditi, murabbiy kompetensiyasini davriy baholash va ta’limni sport tayyorgarligi bilan uyg‘unlashtirish tizim samaradorligining minimal shartlari sifatida taklif etiladi.
References
1. Akramov R. A. Yosh futbolchilarni tanlab olish va tayyorlash. – Toshkent: Meditsina, 1989.
2. Akramov R. A. Futbol: darslik. – Toshkent, 2006.
3. Imomxo‘jayev A. R. Asr futbolidagi asl qadrdonlarim. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2019. – 800 b.
4. Avanesov E. O‘zbek futboli 80 yoshda. – Toshkent, 1992.
5. Botirov X. A. Jismoniy tarbiya va sport tarixi. – Toshkent: O‘qituvchi, 1993.
6. Eshnazarov J. Jismoniy madaniyat tarixi va boshqarish. – Toshkent, 2008.
7. Futbolni yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida: O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 16-martdagi PQ-3610-son qarori // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/-3589863 – Murojaat sanasi: 30.07.2026.
8. Sport turlari bo‘yicha ixtisoslashtirilgan davlat maktab-internatlari faoliyatini takomillashtirish to‘g‘risida: O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 2-iyundagi 410-son qarori // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/-3762919 – Murojaat sanasi: 30.07.2026.
9. O‘zbekistonda futbolni rivojlantirishni mutlaqo yangi bosqichga olib chiqish chora-tadbirlari to‘g‘risida: O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 4-dekabrdagi PF-5887-son Farmoni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/-4631208 – Murojaat sanasi: 30.07.2026.
10. O‘zbekiston futbol assotsiatsiyasi tizimidagi futbol akademiyalari va futbol maktablari faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida: O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 9-sentabrdagi 458-son qarori // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/-6602590 – Murojaat sanasi: 30.07.2026.
11. Futbol-ta’lim muassasalari tarmog‘ini kengaytirish hamda futbol infratuzilmasini xalqaro standartlarga moslashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida: O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 3-noyabrdagi PQ-355-son qarori // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/-6652964 – Murojaat sanasi: 30.07.2026.
