MA’LUMOTLAR BAZASINI LOYIHALASH BOSQICHLARI, OB’EKTLARNI 1NF, 2NF VA 3NF NORMAL FORMALAR YORDAMIDA NORMALLASHTIRISH

Authors

  • Alisher Ismailov Toshkent Davlat Iqtisodiyot Universiteti
  • Ziyodulla Tursunov Toshkent Davlat Iqtisodiyot Universiteti

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.18888665

Keywords:

Ma’lumotlar bazasi, relyatsion model, 1NF, 2NF, 3NF, redundansiya, ma’lumotlar yaxlitligi, SQL so‘rovlar, anomalalar.

Abstract

Mazkur maqolada ma’lumotlar bazasini loyihalash bosqichlari hamda ma’lumotlar tuzilmasini optimallashtirishning muhim vositasi bo‘lgan normallashtirish jarayoni tahlil qilinadi. Maqolada ma’lumotlar bazasini loyihalashning asosiy bosqichlari – konseptual, mantiqiy va fizik loyihalash jarayonlari izchil yoritilgan. Shuningdek, relyatsion model asosida tuzilgan ma’lumotlar bazalarida 1NF (birinchi normal forma), 2NF (ikkinchi normal forma) va 3NF (uchinchi normal forma) talablarining mazmuni, ularning nazariy asoslari hamda amaliy qo‘llanishi misollar orqali tushuntiriladi.

References

Codd, E. F. (1970). A relational model of data for large shared data banks. Communications of the ACM, 13(6), 377-387.

Connolly, T. M., & Begg, C. E. (2015). Database systems: A practical approach to design, implementation, and management (6th ed.). Global Edition: Pearson.

Silberschatz, A., Korth, H. F., & Sudarshan, S. (2019). Database system concepts (7th ed.). McGraw-Hill Education.

Elmasri, R., & Navathe, S. B. (2016). Fundamentals of database systems (7th ed.). Pearson.

Watt, A., & Eng, N. (2014). Database design fundamentals. BCcampus, Open Textbook Project.

Hernandez, M. J. (2013). Database design for mere mortals: A hands-on guide to relational database design. Addison-Wesley.

Ganiyev, S. K., & Karimov, M. M. (2018). Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari. Toshkent: Aloqachi nashriyoti.

Abdukodirov, A. A. (2021). Axborot tizimlarida ma’lumotlarni optimallashtirish usullari. O‘zbekiston Milliy universiteti xabarlari, 2(1), 45-50.

Kurbanov, Z. Sh. (2022). Relyatsion jadvallarni normallashtirish algoritmlarini takomillashtirish masalalari. Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalari jurnali, 3(4), 12-18

Downloads

Published

2026-03-05

How to Cite

Ismailov, A., & Tursunov, Z. (2026). MA’LUMOTLAR BAZASINI LOYIHALASH BOSQICHLARI, OB’EKTLARNI 1NF, 2NF VA 3NF NORMAL FORMALAR YORDAMIDA NORMALLASHTIRISH. Academic Research in Modern Science, 5(8), 44-48. https://doi.org/10.5281/zenodo.18888665