ABDULQOHIR JURJONIYNING TILSHUNOSLIK BORASIDAGI ILMIY FAOLIYATI.
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.17855352Keywords:
Abd al-Qāhir al-Jurjānī; balog‘at; naẓm; Dalā'il al-Iʿjāz; Asrār al-Balāgha; arab tilshunosligi; stilistika; semantika; matnshunoslik; majāz; istiʿora.Abstract
Bu maqolada Abd al-Qāhir al-Jurjānī hayoti va ilmiy merosi, xususan uning arab balog‘at, adabiy nazariya va tilshunoslik sohasidagi muhim asarlari — Dalā'il al-Iʿjāz va Asrār al-Balāgha — tahlil qilinadi. Jurjoniy nafaqat arab grammatikasi va sintaksisi, balki uslubshunoslik, semantika va matnshunoslikda yangi nazariy yondashuvlarni ilgari surdi. Uning nazm (naẓm) nazariyasi, bayon-ma’no muvofiqligi, majāz va istiʿora kabi uslubiy vositalarni tizimlashtirish orqali adabiy tahlil va tilshunoslikka chuqur ta’sir ko‘rsatganligi ko‘rsatiladi. Shuningdek, uning qarashlari zamonaviy tilshunoslik, stilistika va diskurs tahlili nuqtai nazaridan qayta baholanadi.
References
Ṣebkha, Mokhtar. “The work of Imam Abd al Qaher al-Jurjani in his book ‘Asrar al-Balagha’ — a descriptive and analytical study of the similarity of jurisprudence, representation, and metaphor.” Journal of Social Sciences and Humanities, 15(01), 2025 — maqola samla majāz, istiʿora va tasvir nazariyasi bo‘yicha.
Naous, B. “Features of Abdul Qahir al-Jurjani’s linguistic lesson through his books, Dala’il al-Iʿjāz and Asrār al-Balāgha.” Linguistic Issues Journal, 6(1), 2025.
Ahmed Balkhair. “Some issues of Arabic grammar according to ‘Abd al-Qāhir al-Jurjānī.” Jordanian Journal of Arabic Language And Literature, 18(1) — maqola arab grammatika nazariyasi va Jurjoniy qarashlari bo‘yicha. 2025.
“Abd al-Qahir al-Jurjānī”. Wikipedia (English). — hayoti, ijodi va merosi haqida umumiy ma’lumot.
“Asrār al-Balāgha”. Wikipedia (English) — asar mazmuni va uning balog‘at tarixidagi o‘rni.
“Dalā'il al-Iʿjāz”. Wikipedia (English) — Qur’on tilidagi mo‘jizaviylik nazariyasi va asarning balog‘at tarixidagi o‘rni.
Tursunov Qodirjon. “ABDULQOHIR JURJONIY — BALOG‘AT NAZARIYASINING ASOSCHISI.” Лучшие интеллектуальные исследования, 46(2), 2025. — Jurjoniy merosini umumiy tahlil qiluvchi maqola.
Turdaliyev Abduqayum. “ARAB TILIDA BALOG‘AT ILMINING AHAMIYATI VA O‘RNI.” Ta’lim Innovatsiyasi va Integratsiyasi, 46(4), 2025. — balog‘at ilmidagi umumiy muhokama, Jurjoniy asarlariga havola bilan.
American Journal of Philological Sciences. “The Influence of Al-Jurjani On Sakkaki’s Scholarly Activity.” 2025 — Jurjoniy uslublarining izdoshlarga ta’siri.
“Balāgha”. Wikipedia (English) — balog‘at fanining shakllanishi, rivojlanishi, Jurjoniy o‘rni haqida.
Harb, “Form and content” tahlillari — Jurjoniy form–mazmun uyg‘unligi nazariyasi bo‘yicha (havola orqali alohida sharhlangan).
Qadaya-lugawiyat (Linguistic Issues Journal) 2025, vol.6(1) — zamonaviy tahlil, Jurjoniy asarlarining lingvistik merosi haqida.
