O‘ZBEK TILIDA SO‘Z BOYLIGINI OSHIRISHDA BADIIY ADABIYOTNING O‘RNI
Аннотация
Ushbu maqolada o‘zbek tilining boy imkoniyatlarini o‘zlashtirish va so‘z boyligini tizimli ravishda oshirishda badiiy adabiyotning tutgan o‘rni ilmiy-ma’rifiy jihatdan tahlil qilinadi. Muallif badiiy asarlarni mutolaa qilish jarayonida so‘zlarning kontekstual ma’nolari, sinonimlar qatori, iboralar va xalq maqollarining jonli tilda qo‘llanilishi shaxsning nutqiy madaniyatiga qanday ta’sir ko‘rsatishini yoritib beradi. Maqolada klassik va zamonaviy o‘zbek adabiyoti namunalaridan foydalanish orqali passiv lug‘at tarkibidagi so‘zlarni aktiv lug‘atga o‘tkazish mexanizmlari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, mutolaaning kognitiv jarayon sifatidagi ahamiyati, badiiy matn bilan ishlashning so‘z boyligini kengaytirishdagi amaliy usullari va til boyligini asrashda adabiy merosning o‘rni xususida xulosalar keltirilgan. Maqola filologlar, tilshunoslar, pedagoglar hamda o‘z ona tilida ravon va ta’sirli so‘zlashni istovchi keng kitobxonlar ommasiga mo‘ljallangan.
Ключевые слова
O‘zbek tili, badiiy adabiyot, so‘z boyligi, leksikologiya, mutolaa madaniyati, sinonimiya, frazeologizmlar, nutq madaniyati, klassik adabiyot, zamonaviy adabiyot, aktiv va passiv lug‘at, lingvistik tafakkur, badiiy tasvir vositalari, so‘z san’ati, ona tili ta’limi.
Библиографические ссылки
- Mirziyoyev ShM. Milliy taraqqiyot yoʻlimizni qatʼiyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga koʻtaramiz. Toshkent: Oʻzbekiston; 2017.
- Navoiy A. Muhokamat-ul lugʻatayn. Toshkent: Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi; 2014.
- Qodiriy A. Oʻtkan kunlar. Toshkent: Sharq; 2018.
- Yoʻldoshev B. Oʻzbek frazeologiyasi va frazeografiyasining shakllanishi hamda taraqqiyoti. Samarqand: Zarafshon; 2013.
- Mengliyev B. Hozirgi oʻzbek adabiy tili. Toshkent: Tafakkur boʻstoni; 2018.
- Hojiyev A. Oʻzbek tili sinonimlarining izohli lugʻati. Toshkent: Oʻqituvchi; 1974.
- Shomaqsudov Sh, Shorahmedov Sh. Hikmatlar xazinasi: Oʻzbek tilining izohli maqollar lugʻati. Toshkent: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi; 2001.
- Sayfullayeva R, Mengliyev B, Boqiyeva G. Hozirgi oʻzbek adabiy tili (oʻquv qoʻllanma). Toshkent: Fan va texnologiyalar; 2009.
- Rahmatullayev Sh. Oʻzbek tilining etimologik lugʻati. Toshkent: Universitet; 2000.
- Toʻxliyev B. Oʻzbek tili oʻqitish metodikasi. Toshkent: Yangi asr avlodi; 2006.
- Mahmudov N. Tilning mukammal tadqiqi yoʻllarida. Toshkent: Toshkent davlat oʻzbek tili va adabiyoti universiteti; 2017.
- Mirtojiyev M. Oʻzbek tili leksikologiyasi va leksikografiyasi. Toshkent: Fan; 2000.
- Berdiyorov H, Rasulov R. Oʻzbek tilining paremiologik lugʻati. Toshkent: Oʻqituvchi; 1984.
- Doniyorov X. Adabiy til va badiiy uslub. Toshkent: Fan; 1988.