Перейти к главному меню навигации Перейти к основному контенту Перейти к нижнему колонтитулу сайта

Том 5 № 3 (2026)
Theoretical aspects in the formation of pedagogical sciences

Статьи

NASOS STANSIYALARIDA SCADA TIZIMLARIDAN FOYDALANISH

Опубликован 2026-02-11

  • Shakirov Baxtiyar Maxmudovich
    • ,
  • Abduhalilov Obomuslim Abdumajid o‘g‘li
    • ,
  • O‘rinov Iskandar Shuxratbek o‘g‘li
    • ,
  • Rasuljonov Jahongir Jasurbek oʼgʼli
    • ,
  • Abdullazizova Shahnoza Anvarjon qizi

Shakirov Baxtiyar Maxmudovich
Andijon qishloq xo’jaligi va agrotexnologiyalar insituti t.f.d.,professori

Abduhalilov Obomuslim Abdumajid o‘g‘li
Andijon qishloq xo’jaligi va agrotexnologiyalar insituti PhD assistenti

O‘rinov Iskandar Shuxratbek o‘g‘li
Irrigatsiya va suv muammolari ilmiy tadqiqot insituti tayanch doktoranti Andijon Qishloq xo‘jaligi va Agrotexnologiyalari institute talabasi

Rasuljonov Jahongir Jasurbek oʼgʼli
Andijon Qishloq xo‘jaligi va Agrotexnologiyalari institute talabasi

Abdullazizova Shahnoza Anvarjon qizi
Andijon Qishloq xo‘jaligi va Agrotexnologiyalari institute

Аннотация

Ushbu ishda nasos stansiyalarida SCADA (Supervisory Control and Data Acquisition) tizimlaridan foydalanishning nazariy va amaliy jihatlari yoritilgan. Zamonaviy avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari asosida nasos agregatlarining ish jarayonlarini masofadan nazorat qilish, real vaqt rejimida ma’lumotlarni yig‘ish va tahlil qilish imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan. SCADA tizimlarining nasos stansiyalari samaradorligini oshirish, energiya sarfini optimallashtirish hamda avariya holatlarini oldindan aniqlashdagi o‘rni tahlil qilingan. Shuningdek, inson omilini kamaytirish orqali texnologik jarayonlarning ishonchliligini ta’minlash masalalariga e’tibor qaratilgan. Tadqiqot natijalari SCADA tizimlarining suv ta’minoti va irrigatsiya sohasida qo‘llanishi nasos stansiyalarining barqaror ishlashini ta’minlashini hamda ekspluatatsiya xarajatlarini sezilarli darajada kamaytirishini ko‘rsatadi.

Ключевые слова

Nasos stansiyasi, SCADA tizimi, avtomatlashtirilgan boshqaruv, masofaviy monitoring, ma’lumotlarni yig‘ish, energiya samaradorligi, texnologik jarayon, sanoat avtomatikasi.

PDF

Библиографические ссылки

  1. Mamajonov M., Nasos va nasos stansiyalari//Toshkent 2012. № 1. 55-63.
  2. Mamajonov M., Xakimov A., Majidov T., Uralov B., Nasos va nasos stansiyalaridan amaliy mashg‘ulotlar//Andijon 2005. № 1. 72-73.
  3. Shakirov B.M., Ermatov K.M., Abduxalilov O.A., Shakirov B.B., Eksperimentalnaya ustanovka po issledovaniyu tsentrobejnыx nasosov na kavitatsionnыy i gidroabrazivnыy iznos.// Mejdunarodnыy nauchnыy jurnal. 2022, № 5, s.692-697.
  4. Shakirov B.M., Abduxalilov O.A., Sirochov A.M., Carrying out hydraulic calculation of the aquifer of pumping stations and work with sediments (in the example of the Ulugnor pumping station)// Eurasian Journal of Engineering and Technology. 2022, № 4, s.88-92.
  5. Shakirov B.M., Abduxalilov O.A., Teshaboyev B.R., Ekin –tikin nasos stansiyasining suv olish inshootidagi gidravlik qarshiliklarini xisoblash usulini takomillashtirish.// Proceedings of International Conference. 2023, №6, s.210-217.
  6. Bolton W. Programmable Logic Controllers and Industrial Automation. Elsevier, 2015.
  7. Boylestad R. Introduction to Industrial Automation Systems. Pearson Education, 2016.
  8. Clarke G., Reynders D., Wright E. Practical Modern SCADA Protocols. Newnes, 2014.
  9. IEC 60870-5-104. Telecontrol Equipment and Systems. International Electrotechnical Commission, 2012.
  10. Ibrahim D. Microcontroller Based Applied Digital Control. John Wiley & Sons, 2018.
  11. Kim D., Park J. Energy Efficient Pumping Systems in Water Supply Networks. Springer, 2017.
  12. Lipták B. Instrument Engineers’ Handbook: Process Control. CRC Press, 2016.
  13. Nalbandian H. SCADA Systems Design and Implementation. ISA Publishing, 2015.
  14. Singh R. Water Pumping Stations: Design and Operation. McGraw-Hill, 2014.
  15. Xu L., He W., Li S. Internet of Things in Industries: A Survey. IEEE Transactions, 2014.