MUTANABBIY SHE’RIYATIDA JINOS SAN’ATI: TURLARI VA BALOG‘IY VAZIFALARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/Keywords:
Mutanabbiy, jinos, balog‘at, badiiy san’atlar, arab she’riyati, tajnis, poetika, badiiyat, lafziy san’atlar, uslubiyat.Abstract
Ushbu maqolada arab mumtoz she’riyatining yirik namoyandasi Abu Tayyib Mutanabbiy ijodida qo‘llangan jinos san’ati va uning badiiy-estetik xususiyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida jinosning nazariy asoslari, uning balog‘at ilmida tutgan o‘rni hamda Mutanabbiy she’rlarida uchraydigan asosiy turlari yoritiladi. Shoirning turli qasida va she’rlaridan keltirilgan misollar asosida jinosning to‘liq, noto‘liq, mustavfā, mu‘akkas va boshqa ko‘rinishlari o‘rganiladi. Shuningdek, jinosning she’riy nutqdagi musiqiylikni kuchaytirish, ma’noni teranlashtirish, obrazlilikni oshirish hamda o‘quvchi va tinglovchiga estetik ta’sir ko‘rsatishdagi ahamiyati tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari Mutanabbiy jinosni faqat lafziy bezak sifatida emas, balki mazmunni shakllantiruvchi muhim poetik vosita sifatida qo‘llaganligini ko‘rsatadi.
References
1.Ibn Mu'tazz. Kitab al-Badi. Bag‘dod: Dar al-Rashid li al-Nashr, 1979. – 268 b.
2.Abdulqohir Jurjoniy. Asrar al-Balag‘a. Jidda: Dar al-Madani, 1991. – 471 b.
3.Sakkokiy. Miftah al-Ulum. Bag‘dod: Vizarat al-Ta‘lim al-‘Aliy, 1982. – 694 b.
4.Ibn Asir. Al-Masal al-Sair fi Adab al-Katib va al-Sha’ir. Qohira: Dar Nahdat Misr. – 2 jild, 1-jild: 420 b., 2-jild: 438 b.
5.Qozviniy. Al-Iyzah fi Ulum al-Balag‘a. Bayrut: Dar al-Kutub al-‘Ilmiyya, 1989. – 320 b.
6.Sofadiy. Jinan al-Jinas fī ‘Ilm al-Badī‘. Bayrut: Dar al-Kutub al-‘Ilmiyya, 1987. – 214 b.
7.Mutanabbiy. Divan al-Mutanabbiy. Bayrut: Dar Sadir, 1964. – 724 b.
8.Ibn Jinniy. Al-Fasr – Sharh Divan al-Mutanabbiy. Bayrut: Dar al-Kutub al-‘Ilmiyya, 1988. – 2 jild.
9.Ukbariy. Al-Tibyan fi Sharh al-Divan. Bayrut: Dār al-Ma‘rifa, 1978. – 2 jild.
10.Vohidiy. Sharh Divan Abi al-Tayyib al-Mutanabbiy. Bayrut: Dar al-Kutub al-‘Ilmiyya, 1991. – 568 b.
11.Muhammad Mandur. Al-Naqd al-Manhaji ‘inda al-‘Arab. Qohira: Dar Nahdat Misr, 1973. – 352 b.
