MIKROBIOTA-MIYA O‘QI: ICHAK MIKROFLORASI VA INSONNING PSIXO-EMOTSIONAL QAROR QABUL QILISH MEXANIZMLARI O‘RTASIDAGI BOG‘LIQLIK
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18359481Keywords:
Mikrobiota-miya o‘qi, ikkinchi miya, neyromediatorlar, serotonin sintezi, psixobiotiklar, kognitiv psixologiya, ichak-miya aloqasi, metabolitlar, xulq-atvor biokimyosi.Abstract
Ushbu maqolada psixologiyaning eng kam o‘rganilgan yo‘nalishlaridan biri — mikrobiota va miya o‘rtasidagi ikki tomonlama aloqa tizimi tadqiq etiladi. Insonning psixologik holati, xulq-atvori va kognitiv qarorlari faqat markaziy asab tizimi mahsuli bo‘lmay, balki ichak mikrobiotasining biokimyoviy faolligi bilan qanchalik bog‘liqligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda neyromediatorlar (serotonin, dofamin) sintezining 90 foizi ichakda sodir bo‘lishi va ushbu jarayonning depressiya, autizm hamda ijtimoiy adaptatsiyadagi o‘rni yoritiladi. Maqola mikrobiotani modifikatsiya qilish orqali inson psixikasini boshqarishning valeologik va psixologik istiqbollarini ochib beradi.
References
Cryan JF, O'Riordan KJ, Cowan CSM, Sandhu KV, Bastiaanssen TFS, Boehme M, et al. The Microbiota-Gut-Brain Axis. Physiol Rev. 2019;99(4):1877-2013. doi: 10.1152/physrev.00018.2018.
Mayer EA, Nance K, Chen S. The Gut-Brain Axis. Annu Rev Med. 2022;73:439-453. doi: 10.1146/annurev-med-042320-014032.
Valles-Colomer M, Falony G, Darzi Y, Pascual-García A, Kurilshikov A, Saxon-Sanderson LS, et al. The neuroactive potential of the human gut microbiota in quality of life and depression. Nat Microbiol. 2019;4(4):623-632. doi: 10.1038/s41564-018-0337-x.
Dinan TG, Cryan JF. Gut instincts: microbiota as a key regulator of brain development, ageing and neurodegeneration. J Physiol. 2017;595(2):489-503. doi: 10.1113/JP273106.
Morais LH, Schreiber HL, Mazmanian SK. The gut microbiota–brain axis in behaviour and brain disorders. Nat Rev Microbiol. 2021;19(4):241-255. doi: 10.1038/s41579-020-00460-0.
Margolis KG, Cryan JF, Mayer EA. The Microbiota-Gut-Brain Axis: From Motivation to Modulation. Gastroenterology. 2021;160(2):486-501. doi: 10.1053/j.gastro.2020.10.048.
Lynch SV, Pedersen O. The Human Intestinal Microbiome in Health and Disease. N Engl J Med. 2016;375(24):2369-2379. doi: 10.1056/NEJMra1600266.