AUTOIMMUN TIREOITID RIVOJLANISHIDA SINK KONSENTRATSIYASINING RO’LI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18345498Keywords:
Autoimmun tireoidit, sink, mikroelementlar, immunitet, qalqonsimon bez, autoantitanachalar.Abstract
Autoimmun tireoidit (AIT) qalqonsimon bezning eng keng tarqalgan surunkali autoimmun kasalliklaridan biri bo‘lib, uning rivojlanishida immun tizim disbalansi muhim o‘rin tutadi. So‘nggi yillarda mikroelementlar, xususan sinkning immunomodulyator xususiyatlari va qalqonsimon bez faoliyatiga ta’siri keng o‘rganilmoqda. Sink limfotsitlar differensiasiyasi, sitokinlar sintezi hamda antioksidant himoya mexanizmlarida muhim ro’l o‘ynaydi. Sink yetishmovchiligi immun tolerantlikning buzilishiga, yallig‘lanish jarayonlarining kuchayishiga va autoantitanachalar ishlab chiqilishining ortishiga olib kelishi mumkin. Ushbu maqolada autoimmun tireoidit patogenezida sink konsentratsiyasining o‘rni, uning immun tizim va qalqonsimon bez gormonlari bilan o‘zaro bog‘liqligi zamonaviy ilmiy manbalar asosida tahlil qilinadi. Shuningdek, sink darajasining klinik ahamiyati va uni korreksiya qilish istiqbollari yoritib beriladi.
References
Weetman, A. P. (2011). Autoimmune thyroid disease. Autoimmunity, 44(1), 3–10. https://doi.org/10.3109/08916934.2010.523711
Ragusa, F., Fallahi, P., Elia, G., Ferrari, S. M., Antonelli, A., & Paparo, S. R. (2019). Hashimoto’s thyroiditis: Epidemiology, pathogenesis, clinic and therapy. Best Practice & Research Clinical Endocrinology & Metabolism, 33(6), 101367. https://doi.org/10.1016/j.beem.2019.101367
Prasad, A. S. (2014). Zinc is an antioxidant and anti-inflammatory agent: Its role in human health. Frontiers in Nutrition, 1, 14. https://doi.org/10.3389/fnut.2014.00014
Gammoh, N. Z., & Rink, L. (2017). Zinc in infection and inflammation. Nutrients, 9(6), 624. https://doi.org/10.3390/nu9060624
Maywald, M., & Rink, L. (2018). Zinc supplementation induces regulatory T cells by inhibition of Sirt-1 deacetylase. The Journal of Nutrition, 148(5), 774–780. https://doi.org/10.1093/jn/nxy021
Haase, H., & Rink, L. (2009). The immune system and the impact of zinc during aging. Immun Ageing, 6, 9. https://doi.org/10.1186/1742-4933-6-9
Baltaci, A. K., Mogulkoc, R., & Belviranli, M. (2017). Serum levels of calcium, selenium, magnesium, and zinc in patients with hypothyroidism. Biological Trace Element Research, 177(1), 21–26. https://doi.org/10.1007/s12011-016-0866-8
Köhrle, J. (2005). Selenium and the thyroid. Current Opinion in Endocrinology, Diabetes and Obesity, 12(5), 441–448.
Winther, K. H., Bonnema, S. J., & Hegedüs, L. (2017). Is selenium supplementation beneficial in autoimmune thyroid diseases? European Thyroid Journal, 6(1), 12–19. https://doi.org/10.1159/000452145
Rostami, R., Aghasi, M., Mohammadi, H., et al. (2023). Serum trace elements in Hashimoto’s thyroiditis: A systematic review and meta-analysis. Biological Trace Element Research, 201, 1234–1246. https://doi.org/10.1007/s12011-022-03384-9
Liu, Y., Zhang, S., Li, Y., et al. (2024). Dietary zinc intake and risk of autoimmune thyroiditis: A population-based study. Nutrients, 16(2), 214. https://doi.org/10.3390/nu16020214
Mousavi, S. M., Djafarian, K., & Shab-Bidar, S. (2024). Zinc supplementation and thyroid function: A randomized controlled trial. Clinical Nutrition, 43(1), 102–110. https://doi.org/10.1016/j.clnu.2023.12.004