NERV HUJAYRALARIDA APOPTOZ, NEKROZ VA AUTOFAGIYANING SITOLOGIK MEXANIZMLARI VA ULARNING NEVRODEGENERATIV KASALLIKLARDAGI O'RNI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.17695979Keywords:
Apoptoz, nekroz, Autofagiya, neyron, nevrodegenerativ kasalliklar, sitologik mexanizmlar, molekulyar biologiya, Alzheimer kasalligi, Parkinson kasalligi, Huntington kasalligi, hujayra o‘limi.Abstract
Nerv hujayralarida apoptoz, nekroz va autofagiya hujayra hayotiy faoliyatining asosiy shakllari bo‘lib, ularning molekulyar va sitologik mexanizmlari nevrodegenerativ kasalliklarning rivojlanishida muhim ahamiyatga ega. Apoptoz tartibli va dasturlangan hujayra o‘limi sifatida neyronlarning fiziologik va patofiziologik holatlarda yo‘qolishiga olib keladi, nekroz esa stress va shikastlanish natijasida hujayralarning bexosdan o‘lish jarayonini ifodalaydi. Autofagiya esa hujayra ichki komponentlarini qayta ishlash va energetik barqarorlikni saqlash orqali neyronlarning omon qolish mexanizmlarini qo‘llab-quvvatlaydi. Ushbu maqolada apoptoz, nekroz va autofagiyaning molekulyar mexanizmlari, ularning sitologik xususiyatlari, shuningdek Alzheimer, Parkinson va Huntington kasalliklaridagi roli tahlil qilinadi. Epidemiologik va statistik ma’lumotlar asosida, hujayra o‘lim mexanizmlarining nevrodegeneratsiya jarayonlaridagi o‘rni va kasalliklarning klinik namoyon bo‘lishi bilan bog‘liqligi ko‘rsatib berilgan. Maqola nevrologiya, sitologiya va molekulyar biologiya sohalarida nevrodegenerativ kasalliklarni aniqlash va davolash strategiyalarini rivojlantirish uchun ilmiy asos yaratadi.
References
Alberts, B., Johnson, A., Lewis, J., Raff, M., Roberts, K., & Walter, P. (2015). Molecular biology of the cell (6th ed.). Garland Science.
Kumar, V., Abbas, A. K., & Aster, J. C. (2017). Robbins basic pathology (10th ed.). Elsevier.
Bruce, A. J., & Jacobson, M. D. (2019). Cell death in biology and pathology. Oxford University Press.
Yuan, J., & Yankner, B. (2018). Cell death and neurodegeneration. Cold Spring Harbor Laboratory Press.
Ross, C. A., & Poirier, M. A. (2014). Neurodegenerative diseases: Pathology, mechanisms, and potential therapeutic targets. Cambridge University Press.
Mattson, M. P. (2015). Pathways towards and away from Alzheimer’s disease. Springer.
Glick, D., Barth, S., & Macleod, K. F. (2016). Autophagy in health and disease. Academic Press.
Clarke, P. G. H., & Puyal, J. (2019). Programmed cell death in the nervous system. Oxford University Press.
