O‘ZBEKISTONNING MARKAZIY OSIYODAGI TRANZIT SALOHIYATI VA XALQARO TEMIR YO‘L KORIDORLARINING GEOIQTISODIY AHAMIYATI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18871911Keywords:
Tranzit salohiyati, xalqaro temir yo‘l koridorlari, geoiqtisodiyot, Markaziy Osiyo transport tizimi, Sharq–G‘arb yo‘lagi, Shimol–Janub yo‘lagi, Transafg‘on temir yo‘li, Xitoy–Qirg‘iziston–O‘zbekiston temir yo‘li, logistika infratuzilmasi.Abstract
Ushbu tezisda O‘zbekiston Respublikasining Markaziy Osiyo mintaqasidagi tranzit salohiyati hamda xalqaro temir yo‘l koridorlarining geoiqtisodiy ahamiyati kompleks tarzda tahlil qilinadi. Tadqiqotda mamlakatning qulay geografik joylashuvi, mavjud temir yo‘l infratuzilmasi va mintaqaviy transport integratsiyasidagi o‘rni asosiy omil sifatida ko‘rib chiqiladi. Xususan, Sharq–G‘arb va Shimol–Janub yo‘nalishlarida shakllanayotgan yangi transport yo‘laklari, jumladan Xitoy–Qirg‘iziston–O‘zbekiston hamda Transafg‘on temir yo‘l loyihalarining iqtisodiy samaradorligi va eksport-import operatsiyalariga ta’siri baholanadi. Tadqiqot davomida 2019–2024-yillardagi tranzit yuk hajmi, transport-logistika xizmatlarining YAIMdagi ulushi hamda investitsiya oqimlari statistik jihatdan tahlil qilindi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, temir yo‘l infratuzilmasini modernizatsiya qilish, raqamli logistika tizimlarini joriy etish va mintaqaviy hamkorlikni kuchaytirish O‘zbekistonning geoiqtisodiy mavqeini mustahkamlashga xizmat qiladi. Xulosa sifatida, xalqaro temir yo‘l koridorlarini rivojlantirish mamlakatni Yevroosiyo transport tizimida strategik tranzit markazga aylantirish imkonini berishi asoslab beriladi.
References
Abdullayev, A. (2019) ‘O‘zbekistonning transport-logistika tizimini rivojlantirish strategiyasi’, Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar, 3(5), pp. 45–53.
Shodiyev, E. (2020) ‘Temir yo‘l infratuzilmasini modernizatsiya qilishning iqtisodiy samaradorligi’, Bank-moliya akademiyasi ilmiy axborotnomasi, 2(6), pp. 112–120.
Karimova, D. (2021) ‘Markaziy Osiyoda transport koridorlari va O‘zbekistonning tranzit salohiyati’, Iqtisodiy tadqiqotlar jurnali, 4(2), pp. 67–75.
Ivanov, S. (2018) ‘Razvitie transportnykh koridorov Evrazii v usloviyakh globalizatsii’, Vestnik transporta, 7(4), pp. 23–30.
Petrov, A. (2020) ‘Geoeconomicheskie aspekty Severo-Yuzhnogo transportnogo koridora’, Ekonomika regiona, 16(3), pp. 88–97.
Zhang, L. (2019) ‘The Belt and Road Initiative and Central Asian railway connectivity’, Journal of Asian Infrastructure Studies, 5(2), pp. 101–115.
Kim, H. (2022) ‘Railway corridors and trade integration in Eurasia’, Asian Economic Papers, 21(1), pp. 54–70.
Rahman, M. (2023) ‘South–North transport corridors and regional trade development’, Asian Transport Review, 12(3), pp. 140–156.
Müller, T. (2017) ‘Trans-European transport networks and Eurasian rail connectivity’, European Transport Research Review, 9(4), pp. 1–10.
Dupont, P. (2021) ‘Geoeconomic implications of Central Asian transport corridors’, Journal of Eurasian Studies, 12(2), pp. 89–104.
Schmidt, R. (2024) ‘Rail freight corridors and sustainable logistics development’, Transport Policy, 132, pp. 55–66.
Johnson, M. (2018) ‘Geoeconomics and infrastructure diplomacy in Central Asia’, International Affairs Review, 24(3), pp. 77–92.
Brown, D. (2022) ‘Rail connectivity and trade competitiveness in emerging economies’, Journal of Transport Geography, 98, pp. 103–118.