O‘ZBEKISTONDA VOYAGA YETMAGANLAR JINOYATCHILIGI, UNING SABABLARI, TENDENSIYALARI VA PROFILAKTIKA CHORALARINING SAMARADORLIGI
DOI:
https://doi.org/10.5281/Keywords:
voyaga yetmaganlar jinoyatchiligi, ijtimoiy-psixologik omillar, kriminologik tavsif, inspektor-psixolog, xalqaro standartlar, jinoyatchilik profilaktikasi, jinoyat dinamikasi, sud amaliyotiAbstract
Mazkur maqolada voyaga yetmaganlar jinoyatchiligining kriminologik tavsifi, xususiyatlari, uni keltirib chiqaruvchi ijtimoiy-psixologik va institutsional omillar hamda ularni oldini olishga qaratilgan profilaktika choralarining samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi – O‘zbekistonda voyaga yetmaganlar jinoyatchiligining kriminologik xususiyatlarini tahlil qilish, uning sabablari va yo‘l qo‘yib bergan shart-sharoitlarni tahlil qilish hamda amaldagi profilaktika tizimining samaradorligini baholash va uni takomillashtirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqishdan iborat. Tadqiqot davomida qiyosiy-huquqiy, tizimli, statistik hamda analiz va sintez tahlil metodlaridan foydalaniladi.
References
1. Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksi. 1994-yil 22-sentabr.
2. Oʻzbekiston Respublikasining "Voyaga yetmaganlar oʻrtasida nazoratsizlik va huquqbuzarliklarning profilaktikasi toʻgʻrisida"gi Qonuni. 2010-yil 29-sentabr.
3. Oʻzbekiston Respublikasining "Yoshlarga oid davlat siyosati toʻgʻrisida"gi Qonuni. 2016-yil 14-sentabr.
4. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining "Voyaga yetmaganlarning jinoyatlari haqidagi ishlar boʻyicha sud amaliyoti toʻgʻrisida"gi qarori.
5. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ichki ishlar organlari tizimini takomillashtirish hamda voyaga yetmaganlar bilan ishlash tizimiga oid qarorlari va normativ-huquqiy hujjatlari.
6. Kun.uz, 2026-yil 24-yanvar. https://kun.uz/news/2026/01/24/2025-yilda-voyaga-yetmaganlar-tomonidan-15-ta-qotillik-jinoyati-sodir-etildi
7. Cesare Lombroso. L'Uomo Delinquente (The Criminal Man). Turin, 1876.
8. Sheldon W.H. Varieties of Delinquent Youth. New York: Harper & Brothers, 1949.
9. Leontyev A.N. Activity, Consciousness and Personality. Moscow: Progress Publishers, 1975.
10. Freud S. The Ego and the Id. London: Hogarth Press, 1923.
11. Antonyan Yu.M. Kriminologiya. Moskva: NORMA, 2018.
12. Jarikov Y.S. Kriminologiya. Moskva: Yuridicheskaya literatura, 2015.
13. Andrews D.A., Bonta J. Youth Level of Service/Case Management Inventory (YLS/CMI 2.0): User's Manual. Toronto: Multi-Health Systems (MHS), 2018.
14. Risk Management Authority. Youth Level of Service/Case Management Inventory (YLS/CMI 2.0). https://www.rma.scot/wp-content/uploads/2023/01/Youth-Level-of-Service-Case-Management-Inventory-2.0-YLS-CMI-2.0.pdf
15. Fonseca L., Cardoso J., Carvalho M. et al. Validation of the Youth Level of Service/Case Management Inventory (YLS/CMI): A Systematic Review. International Journal of Offender Therapy and Comparative Criminology. 2022
16. Henggeler S.W., Schoenwald S.K. Multisystemic Therapy for Antisocial Behavior in Children and Adolescents. New York: Guilford Press, 2009.
17. Office for Victims of Crime. Family Group Conferencing: Implications for Crime Victims. Washington, D.C.: U.S. Department of Justice.
18. Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi faoliyati va inspektor-psixologlar tizimini takomillashtirish bo‘yicha rasmiy axborot. UzDaily
19. Gazeta.uz. 2025-yil 19-avgust.
20. https://www.gazeta.uz/oz/2025/08/19/iiv/
21. Buzrukov M., Ismailov Sh. Voyaga yetmaganlar jinoyatchiligining kriminologik xususiyatlari va profilaktikasi. Yurisprudensiya ilmiy jurnali, 2023.
