XV ASR ASARLARIDA HARBIY TERMINOLOGIYA
DOI:
https://doi.org/10.5281/Keywords:
harbiy terminologiya, XV asr, Temuriylar, Shayboniyxon, Dashti Qipchoq, Movarounnahr, harbiy leksika, qo‘shin, lashkarboshi, sarkarda, qamal, isyon, tarixiy manbalar, harbiy-siyosiy jarayonlar.Abstract
Mazkur maqolada XV asr oxiri – XVI asr boshlaridagi siyosiy-tarixiy voqealar fonida harbiy terminologiyaning qo‘llanishi tahlil qilingan. Temuriylar davlatining inqirozi, Shayboniyxonning siyosiy va harbiy faoliyati, Dashti Qipchoq hamda Movarounnahr hududlarida kechgan harbiy-siyosiy jarayonlar misolida o‘sha davrga xos harbiy leksikaning shakllanishi va qo‘llanish xususiyatlari yoritilgan. Tahlil jarayonida tarixiy manbalarda uchraydigan qo‘shin, lashkarboshi, bek, sarkarda, qamal, isyon, harbiy boshliq kabi terminlarning semantik va funksional jihatlari ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, harbiy terminlarning davlat boshqaruvi, harbiy tashkilot va jang san’ati bilan bog‘liq ma’no maydonlari aniqlangan.
References
1. Ivanov P.P. Ocherki po istorii Sredney Azii (XVI – seredina XIX v.). – M.: Vostochnaya literatura, 1958. – S. 48. 246
2. Nusratnoma, London nusxasi (A), 123b; Leningrad nusxasi (B), 102b.
3. Xofiz-i Tanish Buxori. Sharafnoma-yi shaxi (Kniga shaxskoy slavы) / Vvedenie, perevod, primechanie, ukazateli M.A.Salaxetdinovoy. – M.: Nauka, 1983. Ch.I. – 293 s.
4. Hofiz Tanish al-Buxoriy. Abdullanoma (Sharifnomayi shohiy). 1-2 jild. Fors tilidan S.Mirzaev tarjimasi, ilmiy muarrir, nashrga tayyorlovchi, so‘z boshi va izohlar muallifi B.Ahmedov – Toshkent: Sharq, 1999-2000. – 416 b.
5. Ahmedov B. O‘zbekiston tarixi manbalari. – Toshkent: O‘qituvchi, 2001. – B. 199.
6. Tarixiy manbashunoslik. – Toshkent: Fan, 2006. – B. 225.
7. Zahiriddin Muhammad Bobur. Boburnoma. – Toshkent: O‘zbekiston, 2019. – 440 b.; Tavorixi guzida – Nusrat name. Issledovanie, kriticheskiy tekst, annotirovannoe oglavlenie i tablitsa svodnыx oglavleniy A.M.Akramova. – Toshkent: Fan, 1967 – 152 s.; Muhammad Solih. Shayboniynoma. – Toshkent, 1990. – 336 b.; Abdulloh Nasrullohiy. Zubdat ul-asar. O‘zR FAShI. Inv. № 608; Abulg‘oziy Bahodirxon. Shajarayi turk. – Toshkent: Cho‘lpon, 1990.
